Geloof zonder daden leidt nergens toe. Wanneer je je geloof in God enkel in woorden belijdt, dan is dat verloren moeite, zegt God langs de profeet Ezechiël. God maakt ons duidelijk dat ons geloof zich kenbaar maakt in de zorg voor de meest kwetsbaren onder de mensen. Ook zij zijn door God geschapen. Wanneer we geen zorg dragen voor onze naasten, dan dragen we geen zorg voor God. Hem herkennen we in de hulpvraag van mensen rondom ons. Daar is Gods Koninkrijk op gebouwd.
- Voor de lezingen van deze laatste zondag door het jaar in de A-cyclus: klik hier.
Ezechiël
Langs de profeet Ezechiël maakt de Heer zich kenbaar als liefdevolle en nabije God. Hij bezoekt ons, bevrijdt ons, brengt ons samen en schenkt ons voedsel en rust. Zijn we verdwaald, dan gaat Hij naar ons op zoek. Als we verjaagd zijn, dan komt Hij ons terughalen. Zijn we gewond, dan verbindt hij ons. En als we ziek zijn, dan geeft Hij ons kracht. Hij blijft ons bijstaan als een zorgende God. (Ezechiël 34, 11-16)
God blijft niet veraf van ons. Hij verschuilt zich niet achter afstandelijke grootsprekerij. Het zijn heel concrete handelingen die de Heer ons toezegt als belofte zonder begin of einde. God is altijd zo geweest. Mensen zijn wisselvallig en eigenen zich voordelen en gemakken toe, God niet. De Heer richt zich bij monde van Ezechiël tot priesters en leiders die zich te goed doen aan wat er is ten koste van de anderen, door hen opzij te duwen en het beste zelf eerst weg te graaien. Wie in Gods genade wil leven, moet doen zoals God, ook leiders en heersers. En dat gebeurt niet, stelt God vast. (Ezechiël 34, 17-22)
Nieuw herderschap
Herders die liegen en bedriegen, hun eigen belang vooropstellen en inhalig roven wat ze maar kunnen, mogen nog zo luid schreeuwen dat ze Gods Woord eren en verdedigen. Het is ijdel geroep, verloren moeite. De chaos en verdeeldheid die ze zaaien, spreekt voor hun ware intenties. Hun wreedheid naar de zwaksten toe tekent de kern van hun overtuiging. (Ezechiël 34, 1-6) Ze stellen zichzelf buiten Gods genade. Dat is hun eigen keuze. Ze zijn het niet waard om herder te zijn. Gods Volk is beter waard. Laten we eerlijk zijn: hoe pijnlijk actueel kan een Schrifttekst zijn?
Maar er komt verandering. Er komt een nieuwe Herder. Voor ons is dat niet noodzakelijk een dramatisch keerpunt in de nabije of verre toekomst. Dat wordt vaak wanhopig geroepen, heel theatraal, vanuit een afwachtende en afzijdige houding. Nee, het kan een scharniermoment in onze tijd zijn, een verandering die wij mee waarmaken.
De voorspelde Herder ís immers gekomen: Jezus Christus, de Zoon van God en nakomeling van David. (Matteüs 1, 1) En Hij heeft andermaal duidelijk gemaakt wat onze kerntaak is als gelovigen, als zijn volgelingen. Laat ons dus beseffen dat de Heer, onze God, bij ons is en dat wij zijn Volk zijn. (Ezechiël 34, 30) Dat doen we niet door passief toe te kijken en onszelf te beklagen, maar door vrijmoedig mee te werken aan het Koninkrijk van God hier op aarde.
Koninkrijk
Want wie komt het Rijk van God toe? Wie reine handen heeft en een zuiver hart, zich niet inlaat met leugens en niet bedrieglijk zweert. (Psalm 24, 4) Degenen die dicht bij God zijn gebleven, met zorg en liefde. 'Ik had honger en jullie gaven Mij te eten, Ik had dorst en jullie gaven Mij te drinken. Ik was een vreemdeling en jullie namen Mij op, Ik was naakt en jullie kleedden Mij. Ik was ziek en jullie bezochten Mij, Ik zat gevangen en jullie kwamen naar Mij toe.' (Matteüs 25, 35-36)
En waar vinden we God? In de kleinsten en de zwaksten: 'Alles wat jullie gedaan hebben voor één van de geringsten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor Mij gedaan.' (Matteüs 25, 40) Wie wegkijkt van de hulpbehoevenden, die kijkt weg van God. Geloven is niet vaag en onzichtbaar. God evenmin. En Gods Koninkrijk is geen vertoon van weelde en macht. Het verwerkelijkt zich langs mensen die hun handen vuil maken, die aan het werk gaan om mensen te verzorgen en nabij te zijn, ver weg van superioriteit en cynisme, van eigenbelang en goedkope slogans. Ver weg van aandacht en bevestiging ook.
Gelaat
Aan het einde van dit liturgisch jaar, op het hoogfeest van Christus, Koning van het heelal, komen we tot de kern van de theologie. God is nabijheid, Hij opent zijn armen naar alle mensen toe, naar iedereen die Hem wil liefhebben. En Hem liefhebben doen we door met oprechte zorg om te zien naar onze kwetsbare naasten, heel concreet rondom ons.
Het gelaat van de ander doet een appèl op onze verantwoordelijkheid, zegt filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995). De Oneindigheid ontdekken we in de ogen van de ander. Daar ligt de essentie van ons mens-zijn. Van de Heer is de aarde en alles wat daar leeft,de wereld en wie haar bewonen. (Psalm 24, 1) Ook de meest kwetsbaren mogen delen in Gods Liefde. In de zorg voor hen beantwoorden we Gods genadige gave Liefde aan ons. (1Johannes 4, 11-12) Dit wil een uitnodiging zijn om stil te staan bij de kern van ons geloof, bij hetgeen God werkelijk van ons verlangt.
Hiermee sluiten we een liturgisch jaar af. Volgende zondag begint de advent, een tijd van verlangen naar de komst van Jezus als Mensenkind hier op aarde.