De krampachtigheid loslaten (6-7 september 2025)

Jezus volgen, doe je niet ondoordacht. Het betreft geen onbewust automatisme. Je geloof hoort te leven, met je mee te groeien en deel uit te maken van iedere dag. God is geen bijkomstigheid en Hij kan ook niet herleid worden daartoe. Jezus hekelt de lauwheid en de hypocrisie die Hij waarneemt om zich heen. Die twee relativerende tendensen zijn overigens van alle tijden.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Vreemde vergelijkingen

Wie een toren wil bouwen, zo redeneert Jezus, moet eerst een grondige begroting opmaken, zodat hij niet met een halve toren blijft zitten omdat het geld plots op is. Want de mensen zouden de ambitieuze bouwheer daar voor uitlachen. (Lucas 14, 28-30) Het doet me spontaan denken aan een andere gelijkenis over huizenbouw: bouw je huis niet op los zand, maar kies een harde rots als ondergrond. (Matteüs 7, 24-27) 

Een eerder merkwaardig voorbeeld is de volgende gelijkenis: als koning trek je beter niet ten strijde voordat je de situatie strategisch goed hebt overwogen. Wanneer je leger half zo groot is als dat van de tegenstander, dan moet je er absoluut zeker van zijn dat jouw troepen sterker zijn, anders kan je maar beter gunstige vredesvoorwaarden onderhandelen. (Lucas 14, 31-32) 

Waarom geeft Jezus juist een oorlog als voorbeeld om iets goed te doen? Het antwoord blijf ik schuldig. Jezus leeft in een land dat lijdt onder een lange reeks van overheersingen, op dat moment van de Romeinen. 

Gezond verstand

In beide gevallen zit er iets theatraals verscholen in de intentie, maar faalt men grandioos in de uitvoering als men zich niet goed heeft voorbereid. Jezus blijkt veel belang te hechten aan de uitdrukking van ons geloof in concrete daden. Onze daden moeten overeenstemmen met de kern van ons geloof en dus beredeneerd zijn. Weloverwogen dus.

Er klinken twee redeneringen van het gezond verstand. Wat Jezus zegt, is inderdaad logisch en verstandig. We hebben niets aan een halve toren of aan een verloren strijd. De parallel gaat op: we kunnen beter niet halfslachtig aan onze keuze beginnen om ons tot God te bekeren. Met andere woorden: laat ons zorgen dat we met kennis en inzicht geloven in God. 

Bewuste keuze

Wanneer we ervoor kiezen om Jezus te volgen, dan moeten we de logische consequenties van onze keuze goed overwegen. Het heeft weinig zin om Jezus onbezonnen te volgen. Geloven in Jezus vertrekt uit innerlijke rust en uit bescheidenheid. En het betekent dat we bewust zijn voorbeeld willen volgen in ons spreken en denken, ons doen en laten. 

Tegelijk kunnen we ons nooit volledig voorbereiden op wat er volgt na ons antwoord op Gods roeping. Onze kennis moet vaak het onderspit delven tegen Gods Wijsheid. “Armzalig is het denken van sterfelijke mensen, wisselvallig zijn onze overwegingen.” (Wijsheid 9, 14) Wij kennen Gods diepste bedoelingen in de verste verte niet. (Wijsheid 9, 13) 

Helemaal onwetend zijn we gelukkig evenmin. God heeft ons immers verstand gegeven en zintuigen waarlangs we God kunnen zoeken. Bovendien schenkt Hij ons zijn wijsheid langs de heilige Geest. (Wijsheid 9, 17) Hoe dan ook: ons gezond verstand volstaat zeker om te begrijpen dat Jezus volgen geen los of onbelangrijk engagement inhoudt.

Keuze met gevolgen

In de verzen na de lezing van deze zondag uit Lucas krijgen we nog twee aanvullende wenken van Jezus zelf: Hij verduidelijkt zijn vergelijkingen, zodat we de essentie zeker niet misvatten. Om Hem te volgen, moeten we ons losmaken van bezit. (Lucas 14, 33)  Dat is in de eerste plaats een kwestie van prioriteiten. Volgeling worden van Jezus is een levensbrede keuze: het omvat ons hele bestaan en mag niet verstoord of opzijgeschoven worden door andere belangen, waarvoor we ons geloof opzij zouden schuiven. Niet zoals de Farizeeën dus: niet belust op aanzien en macht, niet gericht op inhoudsloze uiterlijkheden. (Lucas 13, 11-17) En niet zoals rijken die vooral bekommerd zijn om het behoud van hun rijkdom, of de uitbreiding ervan.

Bovendien waarschuwt Hij ons dat we niet mogen worden als flets zout dat zijn smaak is verloren. (Lucas 14, 34) Onze keuze is een levenslange keuze, een blijvend engagement waar we elke dag aan werken.

De lat ligt eigenlijk best hoog. Toch is wat Jezus van ons vraagt helemaal niet onbereikbaar, niet onmogelijk. En wat ontvangen wij niet allemaal van Hem? Het leven wordt zoveel mooier wanneer we God bewust en dankbaar toelaten in ons bestaan...

Goede Vrijdag: hoe God lijden kan, en de mens (18 april 2025)

Op Goede Vrijdagavond, wanneer het lijden is herdacht, naderen we de wat onwennige, sacrale leegte van Stille Zaterdag. Zonder Pasen in zicht: er ligt een logge, onwendbare steen voor. Voorlopig blijft het lijden in ons gebed en in onze bezinning doorklinken. De Corsicaanse traditionele klaagzang 'Lamentu di Ghjesu' omschrijft de pijn, de onmacht en het verdriet dat voorbij het kruis blijft nazinderen bij de leerlingen, de volgelingen en Maria. Alle zin lijkt verloren, alle hoop gesmoord. Hieronder lees je een vrije vertaling...

U ligt nu te slapen hier

in dit uitgehouwen graf,

na de slagen en het leed,

de vernedering en haat:

alles hebt U ondergaan

tot het droeve einde toe.

Rust maar stil en vredig nu, 

want het lijden is voorbij.

Zwijgen kan ik niet, ik schreeuw

als een razend, laaiend vuur.

Ik wil dat de wereld hoort

van het bittere verdriet 

onder uw getrouwen, Heer,

van uw moeders tranen ook,

hulpeloos smekend tot God

om U niet te laten gaan.

Alles lijkt voorgoed voorbij,

voor eens en voor altijd weg.

We aanschouwen dof de dood,

nu de drukte is verdampt.

Mensen in Jeruzalem

dolen rond - bedroefd, beschaamd -

eens de rust is weergekeerd.

Hoop en leven zijn vergaan.

Voor het gezongen 'Lamentu di Ghjesu': klik hier.

Suggesties bij Goede Vrijdag en Stille Zaterdag uit vorige bijdragen:

• Voor een algemene beschouwing bij Goede vrijdag: klik hier.
• Voor een bezinning bij het 'Improperia', het 'Beklag van God': klik hier.
• Voor een bezinning bij Stille Zaterdag: klik hier.

Jezus en zelfzorg (17-18 juli 2021)

Jezus verwelkomt de leerlingen die terugkomen van hun zending. Ze hebben de mensen onderwezen over de Blijde Boodschap en tekenen gesteld. Het zijn de eerste pastorale taken in Jezus’ naam. Wat er vandaag allemaal bestaat aan pastoraal, kent daar zijn oorsprong.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Op verhaal komen

De leerlingen kunnen meteen bij Jezus terecht. Hij luistert aandachtig naar hun verslag. Ze moeten bij Hem op verhaal komen. Ook dat is tot op vandaag essentieel: dat men na het pastorale werk bij Jezus terecht kan om zijn of haar verhaal te doen en Hem toe te vertrouwen wat er blijft nazinderen aan zorgen, vragen en frustraties, maar ook aan verwondering, vreugde en blijdschap. Vrijwilligers, pastores, leerkrachten, priesters en diakens, paters en broeders, zusters: al wie een pastorale taak opneemt, mag tot bij Jezus komen met zijn of haar verhaal.

Jezus doet twee zaken en beiden zijn ze belangrijk omdat ze de draagkracht in de pastoraal garanderen. Eerst en vooral luistert Jezus naar hun verhaal. De leerlingen weten vanzelf dat ze Hem kunnen toevertrouwen wat ze hebben meegemaakt. Ze staan er niet alleen voor. Dat is het privilege van elke pastoraal werker, vrijwillig of aangesteld: de Heer is altijd bereikbaar en helpt de last te dragen.

Tot rust komen

De Heer luistert niet alleen. Hij neemt zijn leerlingen vervolgens mee om wat uit te rusten (in het Grieks: “anapausasthe”, rusten om op krachten te komen: je herkent het woord pauze erin). Hij zendt ze niet meteen naar een volgende opdracht. Jezus neemt de leerlingen mee naar een plaats waar ze alleen kunnen zijn. Dit is de plechtige instelling van de zelfzorg. Hoewel zelfzorg al gauw een nare bijklank krijgt van zelfzucht of zelfgenoegzaamheid en niet past binnen een cultuur van zelfopoffering, komt deze bezorgdheid van Jezus zelf: een pastoraal werker hoort voor zichzelf te zorgen door tot rust te komen. Niemand heeft baat bij iemand die afgevlakt, bitsig en moe gewerkt aan pastoraal doet. Wellicht is Jezus’ diepste bezorgdheid dat de leerlingen niet in dezelfde val trappen als Schriftgeleerden en farizeeën: wie zich – met de beste bedoelingen – enkel concentreert op uiterlijkheden en op prestaties en aantallen, hecht te weinig waarde aan spiritueel ontwikkelen, aan bidden en herbronnen.

Pastoraal werk is vaak deugddoend en aangenaam, maar soms ook heel confronterend, moeilijk, met pijnlijke verhalen. Wie aan pastoraal doet, voelt soms onmacht of een knagend gevoel. Deed ik voldoende? Kon ik nog meer doen? Waarom kon ik zo weinig betekenen? Hoe kan ik het anders aanpakken? Ook met deze vragen kunnen we bij Jezus terecht.

Hij leidt de leerlingen over het meer van Tiberias (ook het meer van Galilea genoemd) naar een rustige plaats. Niet toevallig varen ze over het meer waarlangs Jezus hen heeft geroepen om Hem te volgen (Marcus 1, 16-20). Hij herinnert hen aan hun roeping wanneer ze bekomen van een drukke zendingservaring. De Jordaan stroomt uit dit meer verder: het doopwater van Christus. Iedere christen heeft een roeping en een zending. Iedere vrijwilliger of vrijgestelde in de pastoraal wordt door Jezus uitgenodigd om naar de oorsprong van zijn roeping terug te keren om op krachten te komen.

Ideaal versus realiteit

De goede bedoelingen van Jezus worden echter meteen uitgedaagd. Er ontstaat een conflict tussen de realiteit en het ideaal. Hoewel Jezus het goede voornemen heeft om voor zijn leerlingen te zorgen na een indrukwekkende eerste zendingservaring, kan Hij de grote menigte stuurloze mensen die hopen op zijn verkondiging niet zomaar in de steek laten. Hij krijgt medelijden en geeft hen onderricht, uitvoerig zelfs (in het Grieks: “polla”, veel). Spirituele honger wordt van Godswege altijd in overvloed gestild. Ook hier maakt Jezus zich er niet van af met een summier woordje. Het feit dat het conflict al in het evangelie voorkomt, mag echter ook een geruststelling zijn. Het is niet altijd evident om pastoraal werk af te lijnen. Toch is ook zelfzorg een essentieel component in de zending. Een verdroogde bron kan niet getuigen van het Leven.

Daarom is deze boodschap van de Heer in deze zomermaanden zo verkwikkend. Bid tot de Heer, deel je ervaringen met Hem, leg de verhalen in zijn handen. Dan hoef je ze niet alleen te dragen. Neem bovendien de tijd om te bezinnen en ga daarna weer op weg met nieuwe moed. Een prettige vakantietijd voor elkeen!