Voorbij de makke massa (5-6 september 2026)

De tijd staat niet stil. Gewoonten veranderen met de tijden. Sommige eeuwig gewaande zekerheden kunnen gestaag ineenstorten. Zo is het kerklandschap in onze streken fors ingekrompen. We leven in een tijd van veel keuzes na een traditie van gehoorzaamheid zonder inspraak. Engagement zonder inspraak is niet van onze tijd. Hoe gaan we daarmee om? Wat zegt Jezus eigenlijk over Kerk-zijn?

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Tijd en tijdloosheid

Onlangs stapte ik een kerk binnen in een gezellig dorpje in de West-Vlaamse heuvels. Een prachtig gebouw: geen uitblinker in hoogte of in grootsheid, maar vooral mooi en aangenaam van atmosfeer. Zo knus als een kerk zijn kan. Er waren wat sporen van waterschade en niet al het meubilair zat even goed in de bijenwas. Om de paar weken is er een viering. Er branden een drietal kaarsjes bij een statig Mariabeeld.

Zoals bij elk bezoek aan een kerk loop ik even rond en speur ik naar kleine pareltjes en eventuele eigenaardigheden. Ik snuif de sfeer op en zoek daarna een plekje om van de stilte te genieten en tot gebed te komen. Kerkgebouwen zijn bij uitstek stilteplekken waar we ons even kunnen laten weghalen uit de opdringerige hoogtechnologische drukdoenerij van onze tijd. Ze bewaren een zeldzaam perspectief van tijdloosheid binnen hun muren. Een perspectief, wel te verstaan. Tijdloosheid bestaat niet. 

De tijd van toen

Je kunt er in de stilte van een kerk niet om heen dat er veel is veranderd doorheen de tijden. De volle kerken, de breed gedragen devoties, de vanzelfsprekendheid van godsdienst en geloof in het dagelijkse leven: ze zijn tanend. Een aantrekking van heimwee naar een andere tijd hangt in de lucht in kerkgebouwen. Het is aanlokkelijk om je erdoor gevangen te laten nemen. Dat heimwee is een typisch voorbeeld van een snel antwoord op een trage vraag. 

Er zijn mensen die terug willen naar vroeger: naar de zegevierende Kerk van pracht en praal, naar de massa's die toekeken hoe de pastoor de mis 'deed', met zijn gelaat naar God en zijn rug naar de mensen gekeerd, biddend naar het oosten in een taal die weinigen begrepen. Ze willen terug naar een tijd die de hunne niet is, zonder er bij na te denken waarom er een decennialang streven naar verandering tussen toen en nu ligt. Ze hebben geïdealiseerde tafereeltjes van toen in hun gedachten. Daar ligt de oplossing, daar moeten we naar terug: naar een realiteitsvreemde idylle. Maar dromen zijn onbewoonbaar, juist omdat ze geen realiteit zijn.

Evolutie in eeuwigheid

De tijd dat men verplicht naar de mis moest, in internaten zelfs vaak dagelijks, en dat mensen er op aangesproken werden wanneer ze de mis hadden verzuimd: moeten we daar naar terugverlangen? Die tijd was ongetwijfeld gevuld met goede bedoelingen en edele gedachten. Er werd gedacht in de plaats van de mensen, met schrikbeelden achter de hand ter overtuiging. Is dat wat Jezus van ons verlangt: dat we mensen verplichten? Dat we een eredienst vol zelfgemaakte minutieuze regeltjes herstellen? 

De ontkerkelijking is er niet zomaar gekomen. Ik hoor het een inmiddels overleden priester nog zeggen: 'Je zou denken dat de mensen vroeger allemaal devoot in de kerk bijeen waren. Vergeet het maar: er werd gefluisterd en gevezeld en geroddeld onder elkaar. Veel mensen begrepen er niets van. Ze zaten er omdat het moest.' In grotere kerken was er zelfs een 'suisse' nodig om storende, oneerbiedige elementen te berispen of zelfs weg te sturen. En dan veranderde de tijd en verdween de dwang.

Bron

Nu is geloof weer een keuze en geen vanzelfsprekendheid meer. Dat is wellicht lastig voor mensen die in hun onzekerheid vurig verlangen naar onwrikbare zekerheden. Maar geloven is niét weten en tóch aannemen. Dat is de essentie van geloof: dat je het niet moét doen, maar bewust kiest om in te gaan op Gods uitnodiging. Dat zijn we in de verwetenschappelijking van de samenleving wat uit het oog verloren: dat God niet in rituele handelingen en in catechismusvragen te vatten is. Daar betalen we de prijs voor.

In de naweeën van een massakerk waar de mensen niet teveel hoefden na te denken of mee te praten, worden we nu heel uitdrukkelijk uitgenodigd om zelf heel actief te kiezen. Willen we deel blijven uitmaken van een kleine groep? Dat is immers wat Jezus voor ogen had. 'Waar twee of drie mensen in mijn naam samen zijn, ben Ik in hun midden.' (Matteüs 18, 20) 

Jezus heeft het niet over 'duizenden en duizenden christenen'. Hij heeft het over een kleine, hechte groep van overtuigde volgelingen die waken en bidden. Daar komt Hij opnieuw aanwezig in hun midden, daar wordt Kerk gevormd. In de Kerk van vandaag en morgen. Voorbij de makke massa is er hoop. 

'En nu is het genoeg!' (29-30 augustus 2026)

Wanneer Jezus over zijn naderend lijden spreekt, wil Petrus met de beste bedoelingen ingrijpen maar wordt meteen op de vingers getikt door Jezus. Het is mooi en bewonderenswaardig dat hij Jezus wil beschermen, maar de Wil van de Vader moet geschieden. Het is niet anders. Jezus zal gedood worden en verrijzen op de derde dag. 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Dat niet!

Petrus is niet blij met wat hij hoort. Jezus vertelt aan hem en de andere leerlingen dat ze naar Jeruzalem moeten trekken. Niet zomaar: Hij moet daar sterven. (Matteüs 16, 21) Het valt Petrus heel zwaar op de maag. Wat is de zin daarvan? Wat brengt het op? Hij kijkt op naar zijn Meester, Hij is graag bij Hem en luistert aandachtig naar zijn Boodschap. Het mag altijd blijven doorgaan wat Petrus betreft. Dit kan niet zomaar voorbij gaan, toch? Waarom vertelt Jezus dit zo rustig, waarom vecht Hij er zelf niet tegen? Hij kan wegblijven uit Jeruzalem. Hij kan aan zijn leerlingen vragen om hun bescherming, maar dat doet Hij niet. Er kan zoveel gedaan worden om dit noodlot te vermijden. Jezus aanvaardt het zonder enige vorm van protest.

Daarom besluit Petrus om op de voorgrond te treden. De visser is een doener, een man van weinig woorden. Hij wil dit niet zwijgend aanvaarden, dit kan hij niet zomaar doorslikken. Hij moét Jezus verdedigen tegen dit onheil. De Boodschap moet verder doorheen het land verkondigd worden. Zijn werk is nog lang niet af. Wat Jezus voorzegt, is niet wat Petrus voor ogen heeft, niet hoe hij de komende tijd voor zich ziet. Hij heeft de Heer lief, hij heeft alles laten vallen om Hem te volgen. Deze bijzondere band wil Petrus niet verliezen.

Wie spreekt?

Petrus neemt Jezus terzijde, hij moét Hem hierover aanspreken. (Matteüs 16, 22a) En hij spreekt Jezus fel toe. 'Dit zal niet gebeuren!', zegt hij streng. (Matteüs 16, 22b) Petrus wil Jezus beschermen. Dat is een mooie gedachte, maar ze is niet gepast: Petrus kleurt ver buiten de lijntjes. Jezus is immers niet zomaar een mens, niet zomaar een naaste. Hij is de Messias, de Zoon van God en is met een duidelijke Boodschap op aarde gekomen, namelijk: de Boodschap verkondigen, het kwaad van de mensen op zich nemen en de deur naar het Rijk Gods openmaken voor allen die in de Vader geloven. Zo moet het zijn.

Door Jezus aan te spreken op de kern van zijn missie gaat Petrus midden tussen de Zoon en de Vader staan. Dat kan niet. Gods Wil zal geschieden. Het is genoeg geweest. En daarom antwoordt Jezus zo fors: 'Ga terug, Satan, achter Mij!' (Matteüs 16, 23b) Wanneer Petrus zijn Meester klem tracht te zetten met zijn goedbedoelde tussenkomst, denkt hij niet aan wat God wil, maar alleen aan wat hij als mens wil. (Matteüs 16, 23c) 

Kern

Dit Schriftfragment beschrijft geen depressieve episode bij Jezus, geen fatalistisch moment dat Hij gelaten ondergaat en dat weer naar hoopvol optimisme omgekeerd kan worden met een beetje goede wil. Jezus koestert het leven niet boven alles. Hij weet dat er méér is dan dit aardse leven en Hij kent de Wil van zijn Vader, die tot voorbij de dood gaat. Hij zal gedood worden, want de hogepriesters en farizeeën staan Hem naar het leven. Maar op de derde dag wordt Hij uit de dood opgewekt. (Matteüs 16, 21c) Petrus zal zijn Heer niet voorgoed verliezen, Hij zal opstaan uit de dood. Dit is geen slecht nieuws, het is juist de boodschap van ultieme hoop.

Juist daarom is het allerbelangrijkste doel in ons leven volgens Jezus niet om dat leven te beschermen tegen alles en iedereen. Wie het leven koste wat kost wil bewaren, die zal het  verliezen. (Matteüs 16, 25) Harde, schurende woorden. Dit is een visie die ingaat tegen elke vezel van ons lichaam, tegen ons diepste overlevingsinstinct. In gezonde conditie vertelt ons lichaam ons voortdurend dat we eeuwig willen voortbestaan hier op aarde. Dat kan in de praktijk natuurlijk niet. Ziedaar een stevige paradox in ons leven. 

Volgens Jezus zullen we eeuwig leven als we in Hem geloven, alleen niet hier op aarde, maar bij de Vader in de hemel. Petrus worstelt er duidelijk mee. Hoe gaan wij hiermee om? 

Bouwsteen (22-23 augustus 2026)

Hoe kijken wij naar mensen? Hoe kijken wij naar de Kerk? Vanop een veilige afstand? Vanuit het eigen gelijk? Jezus bouwt zijn Kerk op Petrus, een visser met een onstuimig karakter en met kleine kantjes. Hij bouwt op mensen met gaven en gebreken. Willen wij bouwstenen zijn van de Kerk van de toekomst? 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier. 

Lang geleden had de Vlaamse televisie een drieledige taak: de mensen informeren, opvoeden en amuseren. In die orde van belang. De doelstelling was om de mensen te bevrijden uit de onwetendheid en cultureel te verheffen. Het leidde tot oerdegelijke maar tegelijk vaak oersaaie televisie. We gingen kijken bij de buren, waar grote spelshows en roerige praatprogramma's onze aandacht trokken. Intussen is de openbare omroep, tal van beheersovereenkomsten verder, een heel andere weg ingeslagen en is de commerciële concurrentie een vanzelfsprekendheid. En we kijken naar wat we willen: zappend, klikkend of tikkend. 

Reality-theologie

De tijd van het grote variété is voorbij. We zien liever echte mensen nu. Vanuit onze luie stoel kijken we geanimeerd naar het professionele, het onhandige of extreme gedrag van anderen. Zo voelen we ons wat beter over ons eigen leven. 'Reality-tv' heet dit fenomeen. Het kan gaan over het reilen en zeilen in een ziekenhuis of politiekorps, bij de trein of de luchtvaart. Je kan er iets van opsteken en meeleven met oprechte emoties. Het kan bekende personen samen op een tocht volgen, met diepzinnige gedachten en mooie momenten. Het kan ook gaan over een bekende familie, bij wie we mogen binnen piepen, weliswaar sterk geënsceneerd, en soms oprecht, maar soms ook op de rand van het belachelijke.

En dan is er ook 'juicy reality' of 'sappige' realiteit. Bekvechtende rijke dames, vrijgezellen op zoek naar liefde, hitsige jongeren op een tropisch strand: de kijker smult van het grenzeloze drama en geniet van de intriges van echte mensen die hun ego veel te graag kwistig tentoon spreiden. Het spreekt tot de verbeelding. Aapjes kijken op een groot of klein scherm. Het is een ding.

Mensen kijken

We interesseren ons in andere mensen: mensen die anders denken dan wij, mensen buiten onze comfortzone, mensen naar wie we kunnen opkijken. Ook in ons geloof hebben we de neiging om mee te leven met persoonlijke verhalen in de Schrift. Het is een tendens die stilaan is gegroeid. Hoe meer we zelf een individu zijn geworden, hoe meer we Bijbelfiguren als individuen zijn gaan bekijken: met aandacht voor hun eigen karaktertrekken en eigenaardigheden, mensen in hun tijd. Daar is niets mis mee, vooral wanneer ze ons zo kunnen inspireren om onze horizon te verbreden.

Zo kunnen we ons trachten voor te stellen wat voor een man Petrus was bijvoorbeeld. Een visser met het hart op de tong is een treffend beeld om hem te omschrijven. Maar... hij heeft zich ook laf gedragen bij momenten. Jawel, hij heeft Jezus verloochend! De eerste en belangrijkste onder de leerlingen deed plots angstig alsof hij zijn Meester niet kende. (Matteüs 26, 69-75) En Jezus had hem nog gewaarschuwd ervoor... (Matteüs 26, 34)

Hoe kan Petrus ons inspireren na wat hij Jezus heeft aangedaan? Hoe kan zijn zwakte ons sterker maken? Hij lijkt eerder een slecht voorbeeld. Midden in het drama staan en oordelen rondgooien, mondeling of digitaal: daar zijn we goed in geworden. Ons oordeel hebben we snel klaar. Vooral als het over anderen gaat en wij vanop een veilige afstand toekijken. Maar voor alle duidelijkheid: zo werkt Jezus dus niet, Hij doet niet aan 'aapjes kijken'. Gelukkig maar!

Doorzien

Nee, Jezus ziet niet het slechtste in de mens, maar het groeipotentieel als gelovige. Hij wil bouwen op mensen. De farizeeën en Schriftgeleerden krijgen weinig krediet: ze zijn star en ze gebruiken geloof als machtsmiddel. Maar wanneer een Schriftgeleerde mee denkt met Jezus en zich open opstelt, krijgt Hij wel krediet van Hem. (Marcus 12, 28-34) Elke mens kan het Rijk Gods naderen, mits goede wil en een eerlijk geloof.

Petrus krijgt zijn christelijke naam al heel vroeg van Jezus. Simon wordt door Hem 'Rots' genoemd. De naamsverandering wordt al bij zijn roeping vermeld door de evangelist (Matteüs 4, 18), maar het is pas in dit evangeliefragment dat Jezus hem effectief zo noemt: 'En ik zeg je: Jij bent Petrus'. (Matteüs 16, 18a) Ondanks zijn menselijke fouten, wordt hij 'de Rots' genoemd (in het Grieks: 'petros' als verpersoonlijkte vorm van 'petra': rots).

Kerk bouwen

Jezus zal de Kerk niet zelf besturen. Hij ziet zijn lijden en sterven tegemoet en zal niet op deze aarde blijven. God kan niet als Mens in zijn schepping aanwezig blijven. We hebben de vrijheid van Hem ontvangen en dat veronderstelt een afstand, de vrije ruimte om te kiezen. Jezus kan dus niet aan het hoofd van zijn Kerk blijven staan. Het zijn mensen die geloven en het zijn mensen die dat geloof met elkaar delen en versterken en vieren. Geloven is een vrije keuze, een actieve menselijke keuze op Gods genadeaanbod. De Geest is het dichtste dat God tot ons kan komen. En die Geest is wellicht al actief in Petrus wanneer hij plechtig zegt: 'U bent de Messias, de Zoon van de levende God'. (Matteüs 16, 16) Dat zijn geen woorden van een mens, het is hem ingegeven van Godswege.

Welnu, op deze 'Rots' zal Hij zijn Kerk bouwen. (Matteüs 16, 18b) Jezus  zal de toekomst van de christelijke geloofsgemeenschap toevertrouwen aan zijn volgelingen. Simon Petrus krijgt als eerste de leiding over alle volgelingen en over de verkondiging van de Boodschap. Dat wordt hier door Jezus alvast heel expliciet geproclameerd. Het is officieel, er is geen weg terug. En te gepasten tijde zal de Geest over hem en over alle volgelingen neerdalen. 

Bouwstenen

Geleid door Gods Geest zijn wij allemaal geroepen om bouwstenen te zijn van de Kerk. Wij, inclusief onze kleinste kantjes en eigenaardigheden. Jezus heeft ons uitgenodigd om deel te hebben aan de wereldwijde gemeenschap van volgelingen. Bouwen aan de Kerk is bouwen aan het Gods Rijk hier op aarde. Het is actief en constructief bijdragen aan de verbondenheid met de Vader in Jezus' Naam. Die verbondenheid zorgt ervoor dat we de verantwoordelijkheid ook delen met elkaar. 

Dat wil enerzijds zeggen dat we niet alles zelf moeten torsen, gelukkig maar. Anderzijds horen we mee bij te dragen aan een Kerk die God eer aandoet. De Kerk zal, net als zijn eerste leider Petrus, nooit vrij van fouten en gebreken zijn. Tegelijk is juist dát een teken om samen kritisch na te denken over wat Kerk-zijn in onze tijd wel kan betekenen... en wat vooral niet. Daarin is iedere gelovige stem betekenisvol. Kerk-zijn doen we samen in Christus.

Tenhemelopneming van Maria: hemelse Vrouw (15 augustus)

Maria heeft een unieke plaats in het katholieke geloof. Ze is de moederfiguur, ze belichaamt het vrouwelijke van de hemel. Maria is zorgzaam en wijs, ze draagt onze gebeden in haar hart en deelt onze zorgen met haar verrezen Zoon. Ze is nabij en hemels tegelijk. Ze is een voorbeeld voor ieder van ons.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Ontmoeting

God is ontmoeting. Hij is de Bron van al wat is, Hij is het zijn zelf. God openbaart zich aan de mensen om tot ontmoeting te komen met hen. Hij sluit een Verbond met hen om in contact te blijven. God is Liefde: Hij laat ons niet vallen, we zijn waardevol in zijn ogen. Zodanig heeft God de wereld lief, dat Hij zijn Zoon op aarde heeft gezonden om zijn Boodschap aan ons te verduidelijken.

Daartoe heeft Hij Maria tot Moeder Gods uitverkoren. Een gelovige vrouw heeft de Mensenzoon gebaard. Ze heeft deze bijzondere opdracht aanvaard. En ze bleef in dialoog met God langs het leven, het lijden, de dood en de verrijzenis van haar Zoon. Wanneer Maria zelf tegenover het aardse levenseinde staat, wordt de overwinning van Jezus op de dood ook aan haar toebedeeld. Ze ontmoet God de Vader en haar geliefde Zoon opnieuw in de hemel.

Hemels

Maria is ten hemel opgenomen. Maria, de moeder van Jezus, is niet zelf ten hemel opgestegen zoals haar Zoon. Wel is ze aan het einde van haar aardse levensloop door God in de hemelse heerlijkheid opgenomen. Ze werd door God gebracht naar de hemel. Dat mag ons niet verwonderen. 

Eigenlijk had Maria een bijzondere verbinding met de hemel vanaf het bezoek van de Engel. Ze heeft haar Zoon ten volle gesteund in zijn aardse zending. Ze volgde Hem en geloofde in zijn Boodschap. Haar aardse leven stond in het teken van de Heer. Lijden en verdriet heeft ze aangenomen zonder te twijfelen aan God. Haar Zoon is gestorven, maar zij bleef geloven in de hoopvolle Kracht van God. Wat Hij wou, dat zou geschieden.

Nabij

Maria is ten volle mens en daardoor heel herkenbaar voor ons. En hoewel God zelf ons graag ontmoet, is Maria als vrouw bijzonder bereikbaar door haar zorgzaamheid en haar moederschap. Bij Maria mogen we thuiskomen. Toch is ze ook Koningin van de hemel en ver boven ons verheven. Dat schept echter geen afstand. Ze kan voor ons ten beste spreken bij haar Zoon. 

Zo is Maria een nabije verbindingsfiguur met de hemel en met God. We mogen alles aan haar toevertrouwen. In haar wijsheid zal ze ons gebed verhoren. Tot Maria komen is geen ingewikkelde oefening, het vergt geen grote woorden of complexe symbolische daden. Een kaarsje aansteken bij haar beeltenis kan al volstaan. We kunnen altijd bij haar terecht met onze zorgen en vragen.

Nodig

In moeilijke tijden mogen we ons richten tot deze hemelse vrouw. We hebben een vrouw nodig die ons beluistert en nabij is in deze warrige tijden. We hebben een hemelse moeder nodig die ons bemoedigt als zekerheden vervagen en de toekomst onberekenbaar wordt. We hebben een gelovige vrouw nodig om ons geloof te versterken als moed ons in de schoenen zakt en de onmacht alles overwoekert. We hebben een hemelse vrouw nodig die ons troost wanneer we overspoeld worden door verdriet en pijn.  (Vrij naar Zr Caritas Van Houdt, We hebben je nodig)

We hebben Maria nodig omdat zij zorgt, kijkt en luistert. Omdat ze ons verwijst naar de Levensbron die God is. Ze is een icoon van God, een vrouw van alle tijden die God dichterbij brengt in ons geloof en ons gebed. Moge zij de nabije moeder blijven die ons nooit laat vallen, moge zij in ons gebed de brug blijven naar de hemel.

'Je hoeft niet bang te zijn' (8-9 augustus 2026)

Angst en godsdienst hebben een complexe verhouding met elkaar. Ze worden beter niet in één adem genoemd. Dat heeft de recente geschiedenis ons andermaal geleerd. In een poging om het volkskatholicisme te redden is in de twintigste eeuw hard geïnvesteerd in angst als bindmiddel. De duivel die om de hoek loert, de zedenverloedering die ons in de afgrond zou doen storten, de wraak van God om onze zonden, het nietsontziende Oordeel dat we altijd moeten vrezen. Was dat werkelijk de boodschap waarmee men gelovigen wou overtuigen om te blijven?

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Angst grijpt je vast: het dwingt. Maar dat betekent niet dat de Boodschap zelf je daarom raakt. 'Ze hebben ons veel wijsgemaakt', is een conclusie die ik vaak hoor als ziekenhuispastor. En dat is jammer. Het was heus niet de intentie van de vele goedbedoelende priesters, paters en zusters. Missiepaters met donderpreken inbegrepen. Hun bedoelingen waren goed, hun werkmiddelen helaas pover.

Eigenlijk vind je deze methode niet terug bij Jezus. Juist het tegendeel merk je op. Jezus zegt vanop het water tegen de leerlingen in de boot in zwaar stormweer: 'Ik ben het. Wees niet bang.' (Matteüs 14, 27b) De leerlingen menen een geest te zien, maar het is Jezus. Ze hoeven niet te vrezen. Ze hoeven zich geen geesten in te beelden. Ze hoeven zich geen angst voor te houden, maar juist vertrouwen hebben in de Heer.

Mystiek moment I

Al vanaf het begin van de blijde Boodschap, die door Johannes de Doper wordt ingeleid, gaat het over bekering en vertrouwen, niet over angst. Zelfgenoegzaamheid wordt niet beloond door God, wel bekering. Zich keren tot God, daar gaat het om. (Matteüs 3, 8) Mogen vertoeven in Gods nabijheid, in het Rijk Gods ligt de beloning. Niet de straf staat centraal, maar een positieve boodschap: de Verlossing is nabij!  

Jezus komt bij Johannes en wordt door Hem gedoopt. De hemel gaat open en de Vader spreekt tot wie het horen wil: 'Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde.' (Matteüs 3, 17) De Vader schreeuwt niet dat de mensen maar beter hun best kunnen doen of dat Hij ze een heilige pandoering zal geven. Nee, Hij spreekt over Liefde en over vreugde. Dit is een mystiek moment: hemel en aarde buigen zich naar mekaar toe en de stem van de hemelse Vader klinkt. Je zou voor minder beven van angst. Maar het is niet nodig. God vraagt dat niet van ons. Hij vraagt dat we eerlijk zijn met onszelf en tot inkeer komen, ons tot Hem keren, de Bron van Liefde.

Mystiek moment III

En bij de Gedaanteverandering van de Heer, het feest dat we enkele dagen geleden hebben gevierd, horen we de Vader diezelfde woorden bevestigen aan Petrus, Jakobus en Johannes: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde. Luister naar Hem!’. (Matteüs 17, 5b) Opnieuw een mystiek moment, waarin de Vader herhaalt hoeveel Hij houdt van zijn Zoon en hoe Hij vreugdevol is om Hem. Dat is wat ook wij mogen ervaren: innige Liefde voor Christus, en vreugde om zijn Boodschap.

De leerlingen horen deze woorden en worden overvallen door een hevige angst. Daar is de angst weer. Hun schrik neemt grote proporties aan: ze werpen zich tegen de grond. Maar Jezus komt dichterbij, raakt hen aan en zegt: ‘Sta op, wees niet bang.’ (Matteüs 17, 6-7) De mystieke ontmoeting is dan pas voorbij. 

Jezus is op de berg op gelijke hoogte gekomen met de Wet en de Profeten, langs Mozes en Elia. (Matteüs 17, 3) En meteen raakt Hij de leerlingen aan, en maakt hun duidelijk dat Gods Aanwezigheid geen angst hoeft in te boezemen, maar Liefde en trouw moet opwekken, geloof en hoop, vreugde en dankbaarheid. Dat is wat men mag ervaren wanneer men de boodschap van de Profeten ernstig neemt en de Wet eer aandoet.

Mystiek moment II

De nummering van de mystieke momenten wordt door elkaar gehaald. Eigenlijk is dat niet zo belangrijk. We gaan enkele hoofdstukken terug in het Matteüsevangelie, naar de storm op het meer, de lezing van deze zondag. Omringd door twee gelijke hemelse toesprekingen, komt Jezus zijn leerlingen over het klotsende water tegemoet en zegt hun: ‘Ik ben het. Wees niet bang.’ (Matteüs 14, 27b) Het zijn dezelfde woorden als Hij bij de Gedaanteverandering zegt. Wanneer de Vader of de Zoon een uitspraak herhaalt, dan mag je die gerust als essentieel beschouwen.

De leerlingen zijn immers bang: hun bootje kan ieder moment verzwolgen worden door de golven. En Petrus is bang, hoewel Jezus bij hem staat. Op aangeven van Jezus is hij uit de boot op het water gestapt en dreigt te verdrinken. Jezus redt hem en vraagt hem: ‘Waarom heb je getwijfeld?’ (Matteüs 14, 31c) Getwijfeld heeft hij, op de woelige baren. Let wel: Jezus verbiedt hem niet om te twijfelen. Hij hoopt vooral dat zijn eerste apostel steeds minder zal gaan twijfelen, dat hij verder zal groeien in geloof en vertrouwen, tot voorbij het logische verstand.

De leerlingen werpen zich voor Hem neer en zeggen: ‘U bent werkelijk Gods Zoon!’ (Matteüs 14, 33) Het is een korte geloofsbelijdenis. De woorden van de Vader worden hier bevestigd door de leerlingen. Angst is het tegenovergestelde van geloof. Geloof is vertrouwen. Het is je best doen en telkens opnieuw tot inkeer komen, dichter bij de Heer. Dat is een positieve boodschap, een uitnodigende boodschap, kortom een blijde Boodschap. Niet beangstigend of dwingend. Angst en dwang is bij Jezus mensenwerk, maaksels van Schriftgeleerden en farizeeën, met hun regeltjes en dreiging tot uitsluiting. (Matteüs 23, 4 en 13 en Johannes 9, 22)

Dit is de hoopvolle Boodschap: wees niet bang, maar groei in vertrouwen!

Wonderlijk Brood (1-2 augustus 2026)

Het broodwonder is een inspirerend evangelieverhaal, omdat het zoveel vertelt, zelfs zonder het eigenlijke wonder zelf te beschrijven. We lezen enkel wat het resultaat ervan is: er blijkt een grote overvloed over te blijven van de vijf broden en twee visjes die voorhanden waren. Het moet een hele uitdaging zijn om dat in beeld te brengen: de schilderkunst wil graag het kernmoment uitbeelden. 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Symbolistisch

Tomasz Kuran (geboren in 1971 in Warschau) is een hedendaagse Poolse schilder en kunstconservator. Hij ging naar de Academie voor Schone Kunsten in Warschau en volgde daarnaast een opleiding schilderkunst in het atelier van professor Rajmund Ziemski, een abstract-figuratieve kunstenaar. Kurans werk omvat landschappen, abstracties en personages, in een realistische en symbolistische stijl, vaak met een sterk gebruik van vlakken en kleuren. Liefde, lichamelijkheid, verdriet en geloof zijn terugkerende thematieken in zijn werken. Hij exposeert heel af en toe. 

'De wonderlijke vermenigvuldiging van brood en vis' is een hedendaags werk, geschilderd in acryl. Het is vervaardigd in 2022 of 2023 en meet 80 bij 80 cm.  De typische stijlkenmerken komen duidelijk in beeld: een breed gamma aan contrastrijke kleuren en het gebruik van onderling sterk verschillende kleurvlakken. We zien op de voorgrond een persoon in een kleed, met een mand voor zich. De achtergrond bestaat uit zanderige grond en de lucht erboven.

God en mens

Water en land zijn de basiselementen van Gods schepping. Die schepping is allesbehalve monotoon. De hemel roert zich in dit werk, er is veel beweging. De aarde is eveneens veelkleurig en levendig weergegeven. De kleuren van hemel en aarde keren terug in het motief op het naadloze kleed van de afgebeelde figuur, die Jezus voorstelt. Hij is één met de hemel én met de aarde. Jezus is God en mens, heilig en aards tegelijk. 

Zijn mantel is perfect, maar zijn gezicht onvolmaakt. De mantel is uit één stuk en is uit een hemels zuiver witte stof vervaardigd, maar met aardse patronen gekleurd. De ogen zijn ongelijk geplaatst. Dat gebeurt wel vaker in abstracte kunst. Hier duidt het misschien ook op menselijk kijken en Goddelijk kijken. De mond van Jezus is geopend: Hij is aan het spreken, aan het vertellen, aan het verkondigen. Jezus is het Woord. Zijn mond is deels verhuld, niet volledig zichtbaar. Jezus spreekt langs parabels en wonderen.

Verwijzing

Hij stelt een zegenend gebaar. Eén hand is afgebeeld in het wervelende hemelvlak, één in het aardevlak dat qua kleur verschilt van de andere. Uit de mand verschijnt een ordelijke veelheid aan broden en vissen, ze lijken te zweven uit de mand. Veelheid hoeft geen chaos te zijn. De ordelijkheid en het zweven verwijzen naar het bovennatuurlijke, het bovenaardse. Vijf broden en twee vissen hebben een rode aanduiding, de rest niet. Uit die broden en vissen blijft er een veel grotere veelheid over, die reikt tot in de hemel. Is het rood een verwijzing naar het lijden van Christus? We vinden diezelfde rode kleur terug op de kraag van zijn kleed.

Het broodwonder verwijst uiteraard naar het Laatste Avondmaal en naar het Lijden van de Heer. Tegelijk verbeeldt het de zorg voor zijn Volk, opdat zij mogen leven, en niet verloren gaan...

Alles of niets (25-26 juli 2026)

We horen Jezus spreken over aanzienlijke financiële transacties. Hij spreekt niet voor de lokale middenstand, maar voor vissers. In twee korte gelijkenissen legt Hij uit hoe we ons het Rijk Gods kunnen voorstellen, meer bepaald de toegang ertoe. Het is een kwestie van alles of niets, van de juiste keuze te maken.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

De schat

Het Koninkrijk van de hemel lijkt op een schat, zegt Jezus tegen zijn leerlingen. Iemand ontdekt de schat en verkoopt meteen al wat hij bezit om de akker aan te kopen waar die schat verborgen ligt. Wat is hij blij! (Matteüs 13, 44) Het is één van de kortste gelijkenissen die Jezus vertelt. Eén enkel vers. 31 woorden in het Grieks. Jezus heeft geen omhaal van woorden nodig: niet om te bidden en evenmin om iets belangrijks te vertellen. (Matteüs 6, 7)

Een schat vinden: er zijn boeken over geschreven, films over gemaakt. Het is een droombeeld van alle tijden, ook bij de vissers die Jezus tot leerling heeft geroepen: plots schatrijk worden. Ook in Jezus' gelijkenis wordt de schat heel onverwacht gevonden. Maar het gaat hier over een genadegave van God. 

De man koopt de grond waar de schat verborgen ligt, niet voor de grond maar enkel voor de schat. Bezit en geld doen er niet meer toe. De schat, daar gaat het om. Hij heeft alles verkocht wat hij bezit voor deze schat. De gelijkenis gaat over een keuze: zoveel mogelijk geld bijhouden of het Koninkrijk van God vinden. Het één of het ander.

De koopman

De volgende gelijkenis beslaat twee verzen, en amper 25 Griekse woorden. Nog korter dus. Jezus is 'to the point', Hij spreekt kort maar krachtig over de essentie van het geloof. We mogen aannemen dat God de Vader hier de hoofdrol toebedeeld krijgt. Hij wordt uitgebeeld als een koopman die op zoek is naar de meest kostbare parels. (Matteüs 13, 45-46) Wij zijn die parels. We zijn kostbaar in Gods ogen. Dat is een bijzonder mooi compliment, toch?

Gods Volk is zijn oogappel, al vanaf het begin. (Deuteronomium 32, 10b) God gaat op zoek naar ons, Hij wil dat wij dichterbij komen, dat we tot Hem naderen. Alles begint bij God, maar dat lijken we soms te vergeten. Dan vergroten we de afstand. Juist daarom blijft Hij naar ons op zoek gaan. We vinden toenadering langs ons gebed, langs wat we doen en laten, en wat we willen betekenen voor onze naasten en voor Hem.

Waarde 

Twee 'mini-gelijkenissen' vertelt Jezus na mekaar en in beide gevallen gaat het over geld. Er wordt gekocht en verkocht. Jezus geeft ons uiteraard geen financieel advies. Geld staat hier voor waarde. Waar hechten wij waarde aan? Waar hecht God waarde aan? Het gaat hier over spiritueel investeren: over aanbidding en genade. Over verbinding tussen hemel en aarde. Waar liggen onze prioriteiten, wat is het allerbelangrijkste?

De prioriteit van God is duidelijk: Hij kiest wie kostbaar is en laat bij Hem toe wie Hem dierbaar is. Dat is Liefde. Staan wij open voor Hem en voor het Rijk Gods? Het is een bewuste keuze, een overtuiging met heel je hebben en houden. Je bent kostbaar in Gods ogen. Beantwoord je die genade met geloof?

Zaaien en oogsten in Gods Rijk (18-19 juli 2026)

Het Koninkrijk van God lijkt erg vaag te blijven, te meer omdat Jezus er enkel in beelden over spreekt. Waar is dat Rijk? Is het de hemel? Mogen we het verbinden met de eeuwigheid, met de tijd na ons aardse bestaan? Of is er toch een link met ons leven hier op aarde? Er wordt immers gesproken over zaaien en over de groei van goede gewassen. En wat mogen we dan verwachten in dat Rijk? Wat vraagt het van ons om deel te hebben aan Gods Rijk?

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Belangrijk

Vorige zondag vertelde Jezus in een parabel hoe het zaad in de akkers valt, en zo soms kan wortelen, maar soms ook niet. (Matteüs 13, 1-9) Zaaien is een thematiek die sterk leefde in de samenleving ten tijde van Jezus. De mensen aten van wat werd geoogst. Een slechte oogst betekende honger lijden. Er moest gezaaid worden en goed geteeld. 

In onze industriële tijden is dat enigszins anders. Toch weten we ook vandaag allemaal hoe planten groeien. En dat is op zich al genoeg om deze parabels te begrijpen. Maar laten we niet vergeten dat Jezus dat perspectief van leven en overleven, dat er vroeger vanzelfsprekend mee was verbonden, meeneemt in zijn keuze van symboliek. De akker begint met het leven hier op aarde. Het Rijk Gods gaat over leven hier op aarde. En daarna natuurlijk.

Groeien

Op de eindeloos wijde akkers van Gods Rijk wordt gezaaid met veel liefde. Kleine zaadjes worden er met grote zorgvuldigheid geplant en de akker wordt met veel aandacht verzorgd. (Matteüs 13, 31-32) Met grote voorzichtigheid wordt gewacht. Ook dat is landbouw: geduldig afwachten en met vreugde zien hoe wonderlijk de natuur is en hoe goed de gewassen groeien. Het onkruid wordt niet verwijderd: heel merkwaardig. Er zou maar eens een plantje mee uitgetrokken kunnen worden. Niets van de gewassen mag verloren gaan, elk plantje is belangrijk, uniek en onmisbaar. (Matteüs 13, 28-29)

Het is een blijde Boodschap, een deugddoend verhaal. Tegelijk is er echter een waarschuwing aan verbonden. We moeten deel uitmaken van  Gods gewassen, en niet van het onkruid: niet zelfingenomen zijn, niet machtsbelust. Het onkruid wordt niet uitgetrokken tijdens het groeiproces, omdat goede gewassen mee weggehaald zouden kunnen worden. Dat neemt niet weg dat in Gods Rijk het onkruid uiteindelijk niet behouden zal worden. Buiten de aanwezigheid van God vallen, dat is de straf voor wie onkruid is. (Matteüs 13, 30)

Blij

Dit is geen bedreigend verhaal over hel en verdoemenis. Wij, Westerlingen, hebben de neiging om een negatieve, moraliserende spiritualiteit te ontwikkelen, een discours van wat niet mag, van wat verboden is. Dat werkt beangstigend en beklemmend. Angst bindt mensen weliswaar, maar werkt niet bevorderend. 

Nee, dit is in de eerste plaats een verhaal van positieve bewustwording. We mogen groeien en vruchten dragen, onze talenten aanwenden om prachtige dingen te doen. Maar laat ons nooit vergeten wie onze Maker is en onze keuzes en onze daden op zijn Woord ijken. Wellicht is dat de blijde Boodschap. 

Laat ons de groeikracht blijven ontdekken in Gods Woord. Laten we ons ver houden van de negatieve ombuiging van Jezus' Boodschap. Hij heeft inderdaad soms harde uitspraken gedaan, maar ze waren heel erg schaars en ze waren vooral gericht tegen mensen die het geloof naar zich toe trokken en er macht aan vastknoopten. Jezus heeft de mensen willen losweken uit een stramien van destructief gezag, dat door farizeeën en Schriftgeleerden werd belichaamd. 

Wellicht is dat een zoektocht doorheen de tijden, in het verleden, nu en in de toekomst. Kan ons geloof zonder een vorm van eenheid binnen afgelijnde grenzen? Hoe bewaren we de groeikracht van het evangelie daarbinnen? Laten we daar samen werk van maken!