Echt recht en vals recht (26-27 september 2026)

De dingen zijn niet altijd wat ze lijken. En mensen al helemaal niet. Recht kan krom zijn, en omgekeerd, zo leren we uit de parabel van deze zondag. Soms doen mensen zich beter voor dan ze werkelijk zijn. We zijn vlug misleid. Dat is van alle tijden. Maar Jezus geeft ons een duidelijk richtsnoer. Woorden zeggen niet alles. Ook heel veel mooie woorden volstaan niet. Sta je voor wat je zegt? Breng je het in praktijk? Ben je oprecht van hart? 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Dat God ons, mensen, door en door kent, blijkt uit de parabel die Jezus vertelt aan de hogepriesters en de oudsten. Er hangt veel spanning in de lucht: de Zoon van God spreekt hier de vertegenwoordigers aan van het geloof, in de tempel nog wel. Zij willen Hem ter verantwoording roepen maar ze krijgen een les in bescheidenheid. Ze zijn immers heilig overtuigd van hun eigen grote gelijk. 

Twee zonen

Deze parabel gaat niet over de ideale mens, maar over mensen zoals ze zijn. Een man stuurt zijn eerste zoon naar de wijngaard om er te werken. Die weigert gewoonweg. De man vraagt daarom aan zijn andere zoon hetzelfde. De tweede stemt toe. (Matteüs 21, 28-30) Die laatste lijkt dus de meest sympathieke en gehoorzame zoon te zijn. Hij spreekt niet tegen en geeft het goede voorbeeld. 

Maar... die tweede zoon gaat helemaal niet naar de wijngaard. Weg, zijn voorbeeldig gedrag! Die zoon voegt de daad niet bij het woord en denkt alleen aan zichzelf. Zijn exemplarische antwoord is helemaal niets waard, want het is een holle leegte. En de eerste, die heeft allang spijt van zijn gemene antwoord en gaat juist wél. De dingen zijn niet altijd wat ze lijken. Ziedaar de clou van deze parabel: wie heeft er nu de wil van de vader gedaan? (Matteüs 21, 31a)

Niet smetteloos

De hogepriesters moeten toegeven dat die eerste zoon het goede heeft gedaan: eerst weigerde hij, maar uiteindelijk is hij toch gegaan. (Matteüs 21, 31b) Voor alle duidelijkheid: niemand is voorbeeldig geweest. De eerste heeft inderdaad op de wijngaard gewerkt, maar hij heeft zijn vader wel tegengesproken. Dat had hij niet mogen doen. Zijn daden hebben hem gered.

Jezus verwacht niet dat we een smetteloos parcours afleggen hier op aarde. Dat kunnen wij niet. Hij wil vooral niet dat we doen alsof we dat wel kunnen, zoals de hogepriesters en de oudsten. Zij steunen op hun titels en hun macht om zichzelf geloofwaardig te maken. De mensen moeten het aannemen. Jezus kijkt daar dwars doorheen. Het is slechts valse schijn. Ze leggen de lat voor iedereen veel te hoog en lopen er vervolgens zelf onderdoor.

Valse schijn

Hoewel Johannes de Doper een profeet is, hebben de godsdienstige machthebbers hem niet geloofd. Het kwam hun niet goed uit. Hij zou hun macht kunnen overnemen en het gezag omver kunnen gooien. Het gaat de vooraanstaanden niet om de Heer of om waarheid, maar om zelfbehoud. Het volk gelooft hem, maar zij niet. Zij willen hun positie en hun dure mantel beschermen. Tollenaars en dames van lichte zeden geloven de Doper wel, ze hebben zich bekeerd. (Matteüs 21, 32)

Welnu, die mensen hebben kwaad gedaan, maar ze zullen veel eerder binnengaan in Gods Koninkrijk dan de zelfverklaarde volkomen vertegenwoordigers van het geloof. Dit is een radicale aanval van Jezus: niet uit kwaadheid, niet omwille van de sensatie, maar omwille van de gerechtigheid. Wanneer ze zich afkeren van Gods rechtvaardigheid, dan begaan zíj kromme wegen. Dat moeten ze Gods Zoon niet verwijten, maar zichzelf. (Ezechiël 18, 25) En er vervolgens iets uit leren.

Geloofwaardigheid

Het doet me denken aan een lied van Urbanus, een moderne parabel in zekere zin. Hij heeft een hekel aan madammen met een bontjas. Ze zijn immers gemeen. (Voor het lied: klik hier) Het past niet om dieren te doden voor hun pels, vindt Urbanus. In de plaats van de pels van dieren wil hij liever de huid van die dames verkopen. En dat zingt hij vol overtuiging. Maar wanneer hij rijk zal zijn van de verkoop, dan koopt hij lekker zélf twee dure mantels van stekelvarkensvellen. Dan zal hij een 'meneer' zijn en zijn vrouw een 'madam'. Wanneer je je idealen opoffert voor oppervlakkigheid en zelfverheerlijking, dan verlies je alle geloofwaardigheid.

De wil van de Vader doen: dat is onze missie hier op aarde. Zullen wij daar grote onderscheiding op halen? Wellicht niet. Maar daar gaat het niet om. Perfectie is niet realistisch. Dat kunnen wij niet. God staat in de realiteit, met mensen die vallen en opstaan. Hij kent ons. Laten we dus bescheiden zijn en niet te heilig overtuigd zijn van onze voorbeeldigheid of aanspraak op waarheid. Vals recht is immers nooit echt recht...

Christelijke loonberekening: de ongelijke vergelijking (19-20 september 2026)

Een jongen heeft de tafel afgeruimd en krijg van papa een snoepje als beloning. Hij is trots, totdat zijn zusje binnenstapt en prompt ook een snoep krijgt. 'Waarom krijgt zij een snoep? Zij heeft toch niets gedaan?', vraagt de jongen verontwaardigd. 'Ik heb mijn snoep verdiend.' Papa legt uit dat hij zijn dochtertje niet wil 'achteruitsteken'. Voor zoonlief klopt het nog steeds niet. In zijn wereld heeft hij nu minder gekregen. Dat klopt niet. Of toch? 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Parabel

Jezus vertelt een verhaal met een diepe grond. Dat doet Hij altijd wanneer Hij het heeft over Gods Koninkrijk. We kunnen het ons helemaal voorstellen. Een landheer zoekt dagloners voor zijn wijngaard en spreekt op voorhand een loon af: één denarie. De dagloners gaan akkoord en vertrekken om er de hele dag te werken. Maar er is zoveel werk en de dagloners volstaan niet, dus gaat de landheer opnieuw op zoek naar werkkrachten. Weer spreekt hij een loon af. Ook zij gaan aan de slag voor de rest van de dag. En het gaat nog eens zo. 

Aan het eind van de dag merkt hij enkele mensen op die niets te doen hebben. Ook hen werft hij aan, al is het maar voor dat éne uur dat er nog gewerkt kan worden. De landheer is tevreden: er zijn heel wat arbeiders bezig wanneer de werkdag op zijn einde loopt. Het lijkt het perfecte landelijke tafereeltje voor een schilderij. (Matteüs 20, 1-8)

Dan is de idylle voorbij. De landheer vraagt zijn rentmeester om iedereen het afgesproken loon te betalen. Hij is een eerlijk man. De werkers van het eerste uur krijgen inderdaad de denarie die afgesproken is. Ze zijn blij en dankbaar, totdat ze merken dat de arbeiders die minder uren hebben gewerkt precies hetzelfde loon ontvangen, zelfs degenen die slechts één uur kwamen werken. De dagloners van het eerste uur zijn verontwaardigd. (Matteüs 20, 9-12) Dat klopt toch niet?

Onrecht?

Een vakbondsafgevaardigde zou wellicht spontaan een staking uitroepen. Wie één uur arbeid verricht wordt twaalf keer beter betaald dan wie de hele dag onder de brandende zon heeft gewerkt. Dat is niet fair: loon naar werken! Toch valt de landheer niets te verwijten: hij heeft de looncondities telkens heel goed afgesproken. Iedereen is één denarie beloofd, dat wat men nodig heeft om één dag te leven. De dagloners worden ongelijk betaald ten opzichte van de gepresteerde uren, maar worden wel gelijkwaardig behandeld. Ze ontvangen allemaal wat ze nodig hebben om te leven.

De denarie staat voor wat je nodig hebt. Zoals we in het Onze Vader bidden om het brood te ontvangen dat we nodig hebben. De genade van God in zijn Rijk is er geen van onnodige rijkdom maar van gelijkwaardigheid. Er zijn geen armen en rijken meer, geen bevoorrechten en benadeelden, enkel volgelingen van Jezus. En wie in Hem gelooft, zal ontvangen wat hem toekomt. (Matteüs 20, 13-14)

Gelijkwaardig

De landheer vraagt terecht of de dagloners niet aan het klagen zijn uit jaloezie. Geld maakt immers jaloers. (Matteüs 20, 15-16) Het is brandstof voor ongelijkheid: wie heeft, die wil nog meer bezitten, en wie tekortkomt, die is minder waard en telt niet mee. Zo werkt onze samenleving. Kansarmen staan aan de rand. Naar rijken wordt opgekeken en ze krijgen meer aanzien. Mensen worden aangetrokken tot hun grote welvaart en streven er zelf ijverzuchtig naar, met alle frustratie van dien.

De arbeiders worden gelijk betaald voor ongelijke uren. Ze krijgen allen wat ze nodig hebben, niet wat ze verdiend hebben. Zo worden ze door de landheer gelijk in waarde. Allen gaan ze met voldoende geld naar huis. Gods gedachten zijn niet onze gedachten, zijn plannen zijn niet de onze. Daarom begrijpen we ze ook zo moeilijk. (Jesaja 55, 8-9) Wij vertrekken vanuit onszelf, onze gedachten en onze prestaties. Gods genade is niet te koop. Het is 'te geef'.

Gelukkig doet God dat zo. We falen zo veel, we maken er vaak een rommeltje van. En toch blijft Hij ons genadig. Het is maar goed dat we niet op basis van ons werk worden vergoed, maar op basis van Gods barmhartigheid, die onze gedachten ver te boven gaat. In zijn ogen zijn we allemaal evenveel waard: de eerste zoveel als de laatsten. Laten we de Heer zoeken, nu Hij zich laat vinden. (Jesaja 55, 6) En laten we vooral niet te veel roemen op onze eigen prestaties ten koste van anderen. Zijn onze prestaties werkelijk zo roemenswaardig?

Christelijke rekenkunde: de tafels van vergeving (12-13 september 2026)

Iemand vergiffenis schenken: het blijft een enorme uitdaging voor een mens. Het klinkt mooi en aannemelijk in theorie, vervuld van goede voornemens. De concrete praktijk is een stuk moeilijker. Het gaat over gekwetst zijn door iemand en toch antwoorden met gulle Liefde.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Vraag

Petrus heeft een vraag voor Jezus. (Matteüs 18, 21) Naastenliefde is een flinke uitdaging bij momenten. Een wat nukkige visser zal dat zeker zo ervaren hebben. Mensen zijn niet altijd lief voor mekaar. Nieuwe kansen geven, is niet vanzelfsprekend. Als iemand je kwaad heeft gedaan, hoeveel keer moet je dan eigenlijk vergiffenis schenken? Is daar een aanvaardbare limiet op te stellen? Waar houdt het op? Daar denkt Petrus over na. 

Jezus is klaar en duidelijk: je moet altijd vergeven. Zeven keer is niet genoeg. Zelfs honderd keer zal niet volstaan. Als je je naaste echt graag ziet, dan tel je niet af in vergevingsgezindheid en in nieuwe kansen. Je schenkt geen voorlaatste of laatste kans, maar gewoon een nieuwe kans zonder meer. Jezus zet zijn woorden kracht bij: 'Ik zeg het je'. (Matteüs 18, 22)

Pittig

Toegegeven, dat is best pittig. Raak je het niet moe dan? Nee, aldus Jezus. Liefde vraagt  veel geduld. En vooral: als het eropaan komt, gaat heet niet over jou of over de ander. Het gaat over God, die jou ook steeds nieuwe kansen schenkt in zijn genade. Er is geen plaats voor een groot ego in liefde die geijkt is op God, en in de vergiffenis die zijn genade weerspiegelt.

Je hoeft jezelf echt niet te weg te cijferen om dichter bij God te komen. Steunen op je ego zal het echter wél onmogelijk maken. Het is een evenwichtsoefening om als mens op aarde de hemel telkens een stukje dichterbij te brengen, met vallen en opstaan. Het Koninkrijk van God wordt steeds meer werkelijkheid langs onze naastenliefde. Daarom verwijst Jezus er zo duidelijk naar wanneer Hij de parabel inleidt. (Matteüs 18, 23)

Geven en ontvangen

In de parabel stelt Jezus duidelijk dat je niet hypocriet kan zijn in je geloof. Je kunt niet verwachten dat de Heer jou alle kansen gunt om vol goede voornemens te herbeginnen na het begaan van fouten als je vervolgens zelf geen moeite wil doen om anderen even mild te benaderen met vergiffenis.

Omgekeerd is het ook zo: God vraagt niets van ons dat Hij zelf niet doet. (Matteüs 18, 35) Dat wil niet zeggen dat het eenvoudig is. Maar niemand beweert dat christen zijn eenvoudig zou zijn. En wij zijn God niet. We kunnen wel ons uiterste best doen. Het hemelse verheft ons, maakt ons tot de mooiste versie van onszelf. Daartoe worden we uitgenodigd. Wat Jezus zegt, is niet negatief, ook niet in de parabel. Integendeel, Hij wil ons meetrekken in de wonderlijke en inspirerende wereld van de Liefde. Dat is over de hele lijn een positief verhaal.

Christelijke rekenkunde gaat veel verder dan cijfers die zich tot mekaar verhouden. Het gaat over méér geven dan je ontvangen wil. Daarin verschilt de rekenkunde van de vergeving van de klassieke rekentafels: de klemtoon ligt niet op het ontvangen of op de verwachte gelijkheid, maar op geven om het geven. In Gods naam. En dat is nog niet alles: volgende week krijgen we andermaal een alternatieve vorm van berekening voorgeschoteld.

Voorbij de makke massa (5-6 september 2026)

De tijd staat niet stil. Gewoonten veranderen met de tijden. Sommige eeuwig gewaande zekerheden kunnen gestaag ineenstorten. Zo is het kerklandschap in onze streken fors ingekrompen. We leven in een tijd van veel keuzes na een traditie van gehoorzaamheid zonder inspraak. Engagement zonder inspraak is niet van onze tijd. Hoe gaan we daarmee om? Wat zegt Jezus eigenlijk over Kerk-zijn?

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Tijd en tijdloosheid

Onlangs stapte ik een kerk binnen in een gezellig dorpje in de West-Vlaamse heuvels. Een prachtig gebouw: geen uitblinker in hoogte of in grootsheid, maar vooral mooi en aangenaam van atmosfeer. Zo knus als een kerk zijn kan. Er waren wat sporen van waterschade en niet al het meubilair zat even goed in de bijenwas. Om de paar weken is er een viering. Er branden een drietal kaarsjes bij een statig Mariabeeld.

Zoals bij elk bezoek aan een kerk loop ik even rond en speur ik naar kleine pareltjes en eventuele eigenaardigheden. Ik snuif de sfeer op en zoek daarna een plekje om van de stilte te genieten en tot gebed te komen. Kerkgebouwen zijn bij uitstek stilteplekken waar we ons even kunnen laten weghalen uit de opdringerige hoogtechnologische drukdoenerij van onze tijd. Ze bewaren een zeldzaam perspectief van tijdloosheid binnen hun muren. Een perspectief, wel te verstaan. Tijdloosheid bestaat niet. 

De tijd van toen

Je kunt er in de stilte van een kerk niet om heen dat er veel is veranderd doorheen de tijden. De volle kerken, de breed gedragen devoties, de vanzelfsprekendheid van godsdienst en geloof in het dagelijkse leven: ze zijn tanend. Een aantrekking van heimwee naar een andere tijd hangt in de lucht in kerkgebouwen. Het is aanlokkelijk om je erdoor gevangen te laten nemen. Dat heimwee is een typisch voorbeeld van een snel antwoord op een trage vraag. 

Er zijn mensen die terug willen naar vroeger: naar de zegevierende Kerk van pracht en praal, naar de massa's die toekeken hoe de pastoor de mis 'deed', met zijn gelaat naar God en zijn rug naar de mensen gekeerd, biddend naar het oosten in een taal die weinigen begrepen. Ze willen terug naar een tijd die de hunne niet is, zonder er bij na te denken waarom er een decennialang streven naar verandering tussen toen en nu ligt. Ze hebben geïdealiseerde tafereeltjes van toen in hun gedachten. Daar ligt de oplossing, daar moeten we naar terug: naar een realiteitsvreemde idylle. Maar dromen zijn onbewoonbaar, juist omdat ze geen realiteit zijn.

Evolutie in eeuwigheid

De tijd dat men verplicht naar de mis moest, in internaten zelfs vaak dagelijks, en dat mensen er op aangesproken werden wanneer ze de mis hadden verzuimd: moeten we daar naar terugverlangen? Die tijd was ongetwijfeld gevuld met goede bedoelingen en edele gedachten. Er werd gedacht in de plaats van de mensen, met schrikbeelden achter de hand ter overtuiging. Is dat wat Jezus van ons verlangt: dat we mensen verplichten? Dat we een eredienst vol zelfgemaakte minutieuze regeltjes herstellen? 

De ontkerkelijking is er niet zomaar gekomen. Ik hoor het een inmiddels overleden priester nog zeggen: 'Je zou denken dat de mensen vroeger allemaal devoot in de kerk bijeen waren. Vergeet het maar: er werd gefluisterd en gevezeld en geroddeld onder elkaar. Veel mensen begrepen er niets van. Ze zaten er omdat het moest.' In grotere kerken was er zelfs een 'suisse' nodig om storende, oneerbiedige elementen te berispen of zelfs weg te sturen. En dan veranderde de tijd en verdween de dwang.

Bron

Nu is geloof weer een keuze en geen vanzelfsprekendheid meer. Dat is wellicht lastig voor mensen die in hun onzekerheid vurig verlangen naar onwrikbare zekerheden. Maar geloven is niét weten en tóch aannemen. Dat is de essentie van geloof: dat je het niet moét doen, maar bewust kiest om in te gaan op Gods uitnodiging. Dat zijn we in de verwetenschappelijking van de samenleving wat uit het oog verloren: dat God niet in rituele handelingen en in catechismusvragen te vatten is. Daar betalen we de prijs voor.

In de naweeën van een massakerk waar de mensen niet teveel hoefden na te denken of mee te praten, worden we nu heel uitdrukkelijk uitgenodigd om zelf heel actief te kiezen. Willen we deel blijven uitmaken van een kleine groep? Dat is immers wat Jezus voor ogen had. 'Waar twee of drie mensen in mijn naam samen zijn, ben Ik in hun midden.' (Matteüs 18, 20) 

Jezus heeft het niet over 'duizenden en duizenden christenen'. Hij heeft het over een kleine, hechte groep van overtuigde volgelingen die waken en bidden. Daar komt Hij opnieuw aanwezig in hun midden, daar wordt Kerk gevormd. In de Kerk van vandaag en morgen. Voorbij de makke massa is er hoop. 

'En nu is het genoeg!' (29-30 augustus 2026)

Wanneer Jezus over zijn naderend lijden spreekt, wil Petrus met de beste bedoelingen ingrijpen maar wordt meteen op de vingers getikt door Jezus. Het is mooi en bewonderenswaardig dat hij Jezus wil beschermen, maar de Wil van de Vader moet geschieden. Het is niet anders. Jezus zal gedood worden en verrijzen op de derde dag. 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Dat niet!

Petrus is niet blij met wat hij hoort. Jezus vertelt aan hem en de andere leerlingen dat ze naar Jeruzalem moeten trekken. Niet zomaar: Hij moet daar sterven. (Matteüs 16, 21) Het valt Petrus heel zwaar op de maag. Wat is de zin daarvan? Wat brengt het op? Hij kijkt op naar zijn Meester, Hij is graag bij Hem en luistert aandachtig naar zijn Boodschap. Het mag altijd blijven doorgaan wat Petrus betreft. Dit kan niet zomaar voorbij gaan, toch? Waarom vertelt Jezus dit zo rustig, waarom vecht Hij er zelf niet tegen? Hij kan wegblijven uit Jeruzalem. Hij kan aan zijn leerlingen vragen om hun bescherming, maar dat doet Hij niet. Er kan zoveel gedaan worden om dit noodlot te vermijden. Jezus aanvaardt het zonder enige vorm van protest.

Daarom besluit Petrus om op de voorgrond te treden. De visser is een doener, een man van weinig woorden. Hij wil dit niet zwijgend aanvaarden, dit kan hij niet zomaar doorslikken. Hij moét Jezus verdedigen tegen dit onheil. De Boodschap moet verder doorheen het land verkondigd worden. Zijn werk is nog lang niet af. Wat Jezus voorzegt, is niet wat Petrus voor ogen heeft, niet hoe hij de komende tijd voor zich ziet. Hij heeft de Heer lief, hij heeft alles laten vallen om Hem te volgen. Deze bijzondere band wil Petrus niet verliezen.

Wie spreekt?

Petrus neemt Jezus terzijde, hij moét Hem hierover aanspreken. (Matteüs 16, 22a) En hij spreekt Jezus fel toe. 'Dit zal niet gebeuren!', zegt hij streng. (Matteüs 16, 22b) Petrus wil Jezus beschermen. Dat is een mooie gedachte, maar ze is niet gepast: Petrus kleurt ver buiten de lijntjes. Jezus is immers niet zomaar een mens, niet zomaar een naaste. Hij is de Messias, de Zoon van God en is met een duidelijke Boodschap op aarde gekomen, namelijk: de Boodschap verkondigen, het kwaad van de mensen op zich nemen en de deur naar het Rijk Gods openmaken voor allen die in de Vader geloven. Zo moet het zijn.

Door Jezus aan te spreken op de kern van zijn missie gaat Petrus midden tussen de Zoon en de Vader staan. Dat kan niet. Gods Wil zal geschieden. Het is genoeg geweest. En daarom antwoordt Jezus zo fors: 'Ga terug, Satan, achter Mij!' (Matteüs 16, 23b) Wanneer Petrus zijn Meester klem tracht te zetten met zijn goedbedoelde tussenkomst, denkt hij niet aan wat God wil, maar alleen aan wat hij als mens wil. (Matteüs 16, 23c) 

Kern

Dit Schriftfragment beschrijft geen depressieve episode bij Jezus, geen fatalistisch moment dat Hij gelaten ondergaat en dat weer naar hoopvol optimisme omgekeerd kan worden met een beetje goede wil. Jezus koestert het leven niet boven alles. Hij weet dat er méér is dan dit aardse leven en Hij kent de Wil van zijn Vader, die tot voorbij de dood gaat. Hij zal gedood worden, want de hogepriesters en farizeeën staan Hem naar het leven. Maar op de derde dag wordt Hij uit de dood opgewekt. (Matteüs 16, 21c) Petrus zal zijn Heer niet voorgoed verliezen, Hij zal opstaan uit de dood. Dit is geen slecht nieuws, het is juist de boodschap van ultieme hoop.

Juist daarom is het allerbelangrijkste doel in ons leven volgens Jezus niet om dat leven te beschermen tegen alles en iedereen. Wie het leven koste wat kost wil bewaren, die zal het  verliezen. (Matteüs 16, 25) Harde, schurende woorden. Dit is een visie die ingaat tegen elke vezel van ons lichaam, tegen ons diepste overlevingsinstinct. In gezonde conditie vertelt ons lichaam ons voortdurend dat we eeuwig willen voortbestaan hier op aarde. Dat kan in de praktijk natuurlijk niet. Ziedaar een stevige paradox in ons leven. 

Volgens Jezus zullen we eeuwig leven als we in Hem geloven, alleen niet hier op aarde, maar bij de Vader in de hemel. Petrus worstelt er duidelijk mee. Hoe gaan wij hiermee om? 

Bouwsteen (22-23 augustus 2026)

Hoe kijken wij naar mensen? Hoe kijken wij naar de Kerk? Vanop een veilige afstand? Vanuit het eigen gelijk? Jezus bouwt zijn Kerk op Petrus, een visser met een onstuimig karakter en met kleine kantjes. Hij bouwt op mensen met gaven en gebreken. Willen wij bouwstenen zijn van de Kerk van de toekomst? 

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier. 

Lang geleden had de Vlaamse televisie een drieledige taak: de mensen informeren, opvoeden en amuseren. In die orde van belang. De doelstelling was om de mensen te bevrijden uit de onwetendheid en cultureel te verheffen. Het leidde tot oerdegelijke maar tegelijk vaak oersaaie televisie. We gingen kijken bij de buren, waar grote spelshows en roerige praatprogramma's onze aandacht trokken. Intussen is de openbare omroep, tal van beheersovereenkomsten verder, een heel andere weg ingeslagen en is de commerciële concurrentie een vanzelfsprekendheid. En we kijken naar wat we willen: zappend, klikkend of tikkend. 

Reality-theologie

De tijd van het grote variété is voorbij. We zien liever echte mensen nu. Vanuit onze luie stoel kijken we geanimeerd naar het professionele, het onhandige of extreme gedrag van anderen. Zo voelen we ons wat beter over ons eigen leven. 'Reality-tv' heet dit fenomeen. Het kan gaan over het reilen en zeilen in een ziekenhuis of politiekorps, bij de trein of de luchtvaart. Je kan er iets van opsteken en meeleven met oprechte emoties. Het kan bekende personen samen op een tocht volgen, met diepzinnige gedachten en mooie momenten. Het kan ook gaan over een bekende familie, bij wie we mogen binnen piepen, weliswaar sterk geënsceneerd, en soms oprecht, maar soms ook op de rand van het belachelijke.

En dan is er ook 'juicy reality' of 'sappige' realiteit. Bekvechtende rijke dames, vrijgezellen op zoek naar liefde, hitsige jongeren op een tropisch strand: de kijker smult van het grenzeloze drama en geniet van de intriges van echte mensen die hun ego veel te graag kwistig tentoon spreiden. Het spreekt tot de verbeelding. Aapjes kijken op een groot of klein scherm. Het is een ding.

Mensen kijken

We interesseren ons in andere mensen: mensen die anders denken dan wij, mensen buiten onze comfortzone, mensen naar wie we kunnen opkijken. Ook in ons geloof hebben we de neiging om mee te leven met persoonlijke verhalen in de Schrift. Het is een tendens die stilaan is gegroeid. Hoe meer we zelf een individu zijn geworden, hoe meer we Bijbelfiguren als individuen zijn gaan bekijken: met aandacht voor hun eigen karaktertrekken en eigenaardigheden, mensen in hun tijd. Daar is niets mis mee, vooral wanneer ze ons zo kunnen inspireren om onze horizon te verbreden.

Zo kunnen we ons trachten voor te stellen wat voor een man Petrus was bijvoorbeeld. Een visser met het hart op de tong is een treffend beeld om hem te omschrijven. Maar... hij heeft zich ook laf gedragen bij momenten. Jawel, hij heeft Jezus verloochend! De eerste en belangrijkste onder de leerlingen deed plots angstig alsof hij zijn Meester niet kende. (Matteüs 26, 69-75) En Jezus had hem nog gewaarschuwd ervoor... (Matteüs 26, 34)

Hoe kan Petrus ons inspireren na wat hij Jezus heeft aangedaan? Hoe kan zijn zwakte ons sterker maken? Hij lijkt eerder een slecht voorbeeld. Midden in het drama staan en oordelen rondgooien, mondeling of digitaal: daar zijn we goed in geworden. Ons oordeel hebben we snel klaar. Vooral als het over anderen gaat en wij vanop een veilige afstand toekijken. Maar voor alle duidelijkheid: zo werkt Jezus dus niet, Hij doet niet aan 'aapjes kijken'. Gelukkig maar!

Doorzien

Nee, Jezus ziet niet het slechtste in de mens, maar het groeipotentieel als gelovige. Hij wil bouwen op mensen. De farizeeën en Schriftgeleerden krijgen weinig krediet: ze zijn star en ze gebruiken geloof als machtsmiddel. Maar wanneer een Schriftgeleerde mee denkt met Jezus en zich open opstelt, krijgt Hij wel krediet van Hem. (Marcus 12, 28-34) Elke mens kan het Rijk Gods naderen, mits goede wil en een eerlijk geloof.

Petrus krijgt zijn christelijke naam al heel vroeg van Jezus. Simon wordt door Hem 'Rots' genoemd. De naamsverandering wordt al bij zijn roeping vermeld door de evangelist (Matteüs 4, 18), maar het is pas in dit evangeliefragment dat Jezus hem effectief zo noemt: 'En ik zeg je: Jij bent Petrus'. (Matteüs 16, 18a) Ondanks zijn menselijke fouten, wordt hij 'de Rots' genoemd (in het Grieks: 'petros' als verpersoonlijkte vorm van 'petra': rots).

Kerk bouwen

Jezus zal de Kerk niet zelf besturen. Hij ziet zijn lijden en sterven tegemoet en zal niet op deze aarde blijven. God kan niet als Mens in zijn schepping aanwezig blijven. We hebben de vrijheid van Hem ontvangen en dat veronderstelt een afstand, de vrije ruimte om te kiezen. Jezus kan dus niet aan het hoofd van zijn Kerk blijven staan. Het zijn mensen die geloven en het zijn mensen die dat geloof met elkaar delen en versterken en vieren. Geloven is een vrije keuze, een actieve menselijke keuze op Gods genadeaanbod. De Geest is het dichtste dat God tot ons kan komen. En die Geest is wellicht al actief in Petrus wanneer hij plechtig zegt: 'U bent de Messias, de Zoon van de levende God'. (Matteüs 16, 16) Dat zijn geen woorden van een mens, het is hem ingegeven van Godswege.

Welnu, op deze 'Rots' zal Hij zijn Kerk bouwen. (Matteüs 16, 18b) Jezus  zal de toekomst van de christelijke geloofsgemeenschap toevertrouwen aan zijn volgelingen. Simon Petrus krijgt als eerste de leiding over alle volgelingen en over de verkondiging van de Boodschap. Dat wordt hier door Jezus alvast heel expliciet geproclameerd. Het is officieel, er is geen weg terug. En te gepasten tijde zal de Geest over hem en over alle volgelingen neerdalen. 

Bouwstenen

Geleid door Gods Geest zijn wij allemaal geroepen om bouwstenen te zijn van de Kerk. Wij, inclusief onze kleinste kantjes en eigenaardigheden. Jezus heeft ons uitgenodigd om deel te hebben aan de wereldwijde gemeenschap van volgelingen. Bouwen aan de Kerk is bouwen aan het Gods Rijk hier op aarde. Het is actief en constructief bijdragen aan de verbondenheid met de Vader in Jezus' Naam. Die verbondenheid zorgt ervoor dat we de verantwoordelijkheid ook delen met elkaar. 

Dat wil enerzijds zeggen dat we niet alles zelf moeten torsen, gelukkig maar. Anderzijds horen we mee bij te dragen aan een Kerk die God eer aandoet. De Kerk zal, net als zijn eerste leider Petrus, nooit vrij van fouten en gebreken zijn. Tegelijk is juist dát een teken om samen kritisch na te denken over wat Kerk-zijn in onze tijd wel kan betekenen... en wat vooral niet. Daarin is iedere gelovige stem betekenisvol. Kerk-zijn doen we samen in Christus.

Tenhemelopneming van Maria: hemelse Vrouw (15 augustus)

Maria heeft een unieke plaats in het katholieke geloof. Ze is de moederfiguur, ze belichaamt het vrouwelijke van de hemel. Maria is zorgzaam en wijs, ze draagt onze gebeden in haar hart en deelt onze zorgen met haar verrezen Zoon. Ze is nabij en hemels tegelijk. Ze is een voorbeeld voor ieder van ons.

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Ontmoeting

God is ontmoeting. Hij is de Bron van al wat is, Hij is het zijn zelf. God openbaart zich aan de mensen om tot ontmoeting te komen met hen. Hij sluit een Verbond met hen om in contact te blijven. God is Liefde: Hij laat ons niet vallen, we zijn waardevol in zijn ogen. Zodanig heeft God de wereld lief, dat Hij zijn Zoon op aarde heeft gezonden om zijn Boodschap aan ons te verduidelijken.

Daartoe heeft Hij Maria tot Moeder Gods uitverkoren. Een gelovige vrouw heeft de Mensenzoon gebaard. Ze heeft deze bijzondere opdracht aanvaard. En ze bleef in dialoog met God langs het leven, het lijden, de dood en de verrijzenis van haar Zoon. Wanneer Maria zelf tegenover het aardse levenseinde staat, wordt de overwinning van Jezus op de dood ook aan haar toebedeeld. Ze ontmoet God de Vader en haar geliefde Zoon opnieuw in de hemel.

Hemels

Maria is ten hemel opgenomen. Maria, de moeder van Jezus, is niet zelf ten hemel opgestegen zoals haar Zoon. Wel is ze aan het einde van haar aardse levensloop door God in de hemelse heerlijkheid opgenomen. Ze werd door God gebracht naar de hemel. Dat mag ons niet verwonderen. 

Eigenlijk had Maria een bijzondere verbinding met de hemel vanaf het bezoek van de Engel. Ze heeft haar Zoon ten volle gesteund in zijn aardse zending. Ze volgde Hem en geloofde in zijn Boodschap. Haar aardse leven stond in het teken van de Heer. Lijden en verdriet heeft ze aangenomen zonder te twijfelen aan God. Haar Zoon is gestorven, maar zij bleef geloven in de hoopvolle Kracht van God. Wat Hij wou, dat zou geschieden.

Nabij

Maria is ten volle mens en daardoor heel herkenbaar voor ons. En hoewel God zelf ons graag ontmoet, is Maria als vrouw bijzonder bereikbaar door haar zorgzaamheid en haar moederschap. Bij Maria mogen we thuiskomen. Toch is ze ook Koningin van de hemel en ver boven ons verheven. Dat schept echter geen afstand. Ze kan voor ons ten beste spreken bij haar Zoon. 

Zo is Maria een nabije verbindingsfiguur met de hemel en met God. We mogen alles aan haar toevertrouwen. In haar wijsheid zal ze ons gebed verhoren. Tot Maria komen is geen ingewikkelde oefening, het vergt geen grote woorden of complexe symbolische daden. Een kaarsje aansteken bij haar beeltenis kan al volstaan. We kunnen altijd bij haar terecht met onze zorgen en vragen.

Nodig

In moeilijke tijden mogen we ons richten tot deze hemelse vrouw. We hebben een vrouw nodig die ons beluistert en nabij is in deze warrige tijden. We hebben een hemelse moeder nodig die ons bemoedigt als zekerheden vervagen en de toekomst onberekenbaar wordt. We hebben een gelovige vrouw nodig om ons geloof te versterken als moed ons in de schoenen zakt en de onmacht alles overwoekert. We hebben een hemelse vrouw nodig die ons troost wanneer we overspoeld worden door verdriet en pijn.  (Vrij naar Zr Caritas Van Houdt, We hebben je nodig)

We hebben Maria nodig omdat zij zorgt, kijkt en luistert. Omdat ze ons verwijst naar de Levensbron die God is. Ze is een icoon van God, een vrouw van alle tijden die God dichterbij brengt in ons geloof en ons gebed. Moge zij de nabije moeder blijven die ons nooit laat vallen, moge zij in ons gebed de brug blijven naar de hemel.

'Je hoeft niet bang te zijn' (8-9 augustus 2026)

Angst en godsdienst hebben een complexe verhouding met elkaar. Ze worden beter niet in één adem genoemd. Dat heeft de recente geschiedenis ons andermaal geleerd. In een poging om het volkskatholicisme te redden is in de twintigste eeuw hard geïnvesteerd in angst als bindmiddel. De duivel die om de hoek loert, de zedenverloedering die ons in de afgrond zou doen storten, de wraak van God om onze zonden, het nietsontziende Oordeel dat we altijd moeten vrezen. Was dat werkelijk de boodschap waarmee men gelovigen wou overtuigen om te blijven?

• Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.

Angst grijpt je vast: het dwingt. Maar dat betekent niet dat de Boodschap zelf je daarom raakt. 'Ze hebben ons veel wijsgemaakt', is een conclusie die ik vaak hoor als ziekenhuispastor. En dat is jammer. Het was heus niet de intentie van de vele goedbedoelende priesters, paters en zusters. Missiepaters met donderpreken inbegrepen. Hun bedoelingen waren goed, hun werkmiddelen helaas pover.

Eigenlijk vind je deze methode niet terug bij Jezus. Juist het tegendeel merk je op. Jezus zegt vanop het water tegen de leerlingen in de boot in zwaar stormweer: 'Ik ben het. Wees niet bang.' (Matteüs 14, 27b) De leerlingen menen een geest te zien, maar het is Jezus. Ze hoeven niet te vrezen. Ze hoeven zich geen geesten in te beelden. Ze hoeven zich geen angst voor te houden, maar juist vertrouwen hebben in de Heer.

Mystiek moment I

Al vanaf het begin van de blijde Boodschap, die door Johannes de Doper wordt ingeleid, gaat het over bekering en vertrouwen, niet over angst. Zelfgenoegzaamheid wordt niet beloond door God, wel bekering. Zich keren tot God, daar gaat het om. (Matteüs 3, 8) Mogen vertoeven in Gods nabijheid, in het Rijk Gods ligt de beloning. Niet de straf staat centraal, maar een positieve boodschap: de Verlossing is nabij!  

Jezus komt bij Johannes en wordt door Hem gedoopt. De hemel gaat open en de Vader spreekt tot wie het horen wil: 'Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde.' (Matteüs 3, 17) De Vader schreeuwt niet dat de mensen maar beter hun best kunnen doen of dat Hij ze een heilige pandoering zal geven. Nee, Hij spreekt over Liefde en over vreugde. Dit is een mystiek moment: hemel en aarde buigen zich naar mekaar toe en de stem van de hemelse Vader klinkt. Je zou voor minder beven van angst. Maar het is niet nodig. God vraagt dat niet van ons. Hij vraagt dat we eerlijk zijn met onszelf en tot inkeer komen, ons tot Hem keren, de Bron van Liefde.

Mystiek moment III

En bij de Gedaanteverandering van de Heer, het feest dat we enkele dagen geleden hebben gevierd, horen we de Vader diezelfde woorden bevestigen aan Petrus, Jakobus en Johannes: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde. Luister naar Hem!’. (Matteüs 17, 5b) Opnieuw een mystiek moment, waarin de Vader herhaalt hoeveel Hij houdt van zijn Zoon en hoe Hij vreugdevol is om Hem. Dat is wat ook wij mogen ervaren: innige Liefde voor Christus, en vreugde om zijn Boodschap.

De leerlingen horen deze woorden en worden overvallen door een hevige angst. Daar is de angst weer. Hun schrik neemt grote proporties aan: ze werpen zich tegen de grond. Maar Jezus komt dichterbij, raakt hen aan en zegt: ‘Sta op, wees niet bang.’ (Matteüs 17, 6-7) De mystieke ontmoeting is dan pas voorbij. 

Jezus is op de berg op gelijke hoogte gekomen met de Wet en de Profeten, langs Mozes en Elia. (Matteüs 17, 3) En meteen raakt Hij de leerlingen aan, en maakt hun duidelijk dat Gods Aanwezigheid geen angst hoeft in te boezemen, maar Liefde en trouw moet opwekken, geloof en hoop, vreugde en dankbaarheid. Dat is wat men mag ervaren wanneer men de boodschap van de Profeten ernstig neemt en de Wet eer aandoet.

Mystiek moment II

De nummering van de mystieke momenten wordt door elkaar gehaald. Eigenlijk is dat niet zo belangrijk. We gaan enkele hoofdstukken terug in het Matteüsevangelie, naar de storm op het meer, de lezing van deze zondag. Omringd door twee gelijke hemelse toesprekingen, komt Jezus zijn leerlingen over het klotsende water tegemoet en zegt hun: ‘Ik ben het. Wees niet bang.’ (Matteüs 14, 27b) Het zijn dezelfde woorden als Hij bij de Gedaanteverandering zegt. Wanneer de Vader of de Zoon een uitspraak herhaalt, dan mag je die gerust als essentieel beschouwen.

De leerlingen zijn immers bang: hun bootje kan ieder moment verzwolgen worden door de golven. En Petrus is bang, hoewel Jezus bij hem staat. Op aangeven van Jezus is hij uit de boot op het water gestapt en dreigt te verdrinken. Jezus redt hem en vraagt hem: ‘Waarom heb je getwijfeld?’ (Matteüs 14, 31c) Getwijfeld heeft hij, op de woelige baren. Let wel: Jezus verbiedt hem niet om te twijfelen. Hij hoopt vooral dat zijn eerste apostel steeds minder zal gaan twijfelen, dat hij verder zal groeien in geloof en vertrouwen, tot voorbij het logische verstand.

De leerlingen werpen zich voor Hem neer en zeggen: ‘U bent werkelijk Gods Zoon!’ (Matteüs 14, 33) Het is een korte geloofsbelijdenis. De woorden van de Vader worden hier bevestigd door de leerlingen. Angst is het tegenovergestelde van geloof. Geloof is vertrouwen. Het is je best doen en telkens opnieuw tot inkeer komen, dichter bij de Heer. Dat is een positieve boodschap, een uitnodigende boodschap, kortom een blijde Boodschap. Niet beangstigend of dwingend. Angst en dwang is bij Jezus mensenwerk, maaksels van Schriftgeleerden en farizeeën, met hun regeltjes en dreiging tot uitsluiting. (Matteüs 23, 4 en 13 en Johannes 9, 22)

Dit is de hoopvolle Boodschap: wees niet bang, maar groei in vertrouwen!