Authenticiteit heeft niets te maken met dwangmatig overdrijven of breed etaleren. Het gaat over een harmonie tussen wat je denkt en wat je doet. Dat is wat Jezus voorleeft in alle eenvoud. Het tekort aan authenticiteit is wat Hij de Schriftgeleerden en farizeeën het meeste verwijt. Ze beschadigen de godsdienst in haar kern. Geloof moet oprecht zijn, het moet van binnenuit komen. Het heeft niets van doen met regeltjes uiterst nauwgezet volgen of anderen erop aanspreken als ze een fout maken. Wie de blijde Boodschap toelaat in het hart, kan groeien in geloof.
- Voor de lezingen van deze zondag: klik hier.
We voelen ons spontaan aangesproken door mensen die echt en authentiek overkomen. Hun woorden passen bij wat ze doen. Ze verliezen zich niet in nuanceringen en verklaringen. Het gebeurt instinctmatig: we voelen aan dat het klopt, dat ze eerlijk zijn. Wie wil er bedonderd worden? Niemand toch? Puurheid werkt inspirerend. Ook God wil niet bedot worden. Alle lange uiteenzettingen om scheef weer rechter te doen lijken ten spijt, God weet of we oprecht zijn of niet. Authenticiteit: een belangrijke opdracht die Jezus komt verkondigen.
Pijn
Kunstenares Frida Kahlo (1907-1954) spreekt tegenwoordig veel mensen aan. Ze kreeg op 6-jarige leeftijd polio. Haar rechterbeen zou zichtbaar dunner blijven en zwakker, waardoor ze haar hele leven mank bleef lopen. Ze hield er ook een complex aan over. Ondertussen was de Mexicaanse revolutie volop bezig: een woelige tijd waarin Mexico zich losrukte uit een regime van grote ongelijkheid die zich uitte in armoede en onvrije arbeid. Er zijn naar schatting 1 miljoen Mexicanen gedood gedurende dit conflict.
Frida studeerde goed, haar vader hoopte dat ze geneeskunde zou studeren. 18 jaar oud was Frida toen ze zwaargewond raakte toen de bus waar zij in zat aangereden werd door een tram. Een stalen leuning boorde zich doorheen haar heup. Naast een verbrijzelde voet, gebroken ribben en een heupfractuur, was ook haar ruggengraat op verschillende plaatsen gebroken en haar slechte been op maar liefst elf plaatsen. Na maar liefst 30 ingrepen, zou ze maandenlang in bed blijven om te herstellen. Ze vocht tegen de pijn en besloot om te gaan schilderen. Haar moeder liet spiegels rond het bed monteren, zodat ze zichzelf kon schilderen.
.jpg "Frida Kahlo schildert in bed (c) Marina Maral, 2020")
Zelfexpressie
Dat heeft Frida Kahlo hoofdzakelijk gedaan: ze vertrok vanuit zichzelf, niet door egocentrisme, maar om naar het concrete bestaan terug te keren. Ze bracht realisme in de schilderkunst en vermengde dit met haar verbeelding. Een vrouw schilderde ze - de vrouw die ze het allerbeste kende - met veel Mexicaanse invloeden, passend bij de overgangstijd waarin ze leefde. Er kwamen dus rijke kleuren voor in haar werken en typisch Mexicaanse patronen.
Haar gezondheid zou zwak blijven. In 1929 huwde ze met Diego Rivera, eveneens kunstenaar. Het was zijn derde huwelijk. Ze deelden het communistische ideaal, dat na de revolutie een aanzienlijke invloed kreeg. Hun huwelijk kende veel hoogten en laagten, ze waren allebei heel temperamentvol. Bovendien had Rivera tal van affaires. Frida Kahlo vroeg zelfs de echtscheiding aan, maar het koppel hertrouwde kort daarna. Door haar misvormde heup zou ze nooit een volgroeide baby kunnen baren en had ze verschillende miskramen. Terugkijkend zou ze het busongeluk en haar man de twee grote tragedies uit haar leven noemen.
Tragiek
Er was wel een sterke wederzijdse artistieke invloed binnen het koppel. Toch voelde ze zich vaak overschaduwd door de populariteit van haar man, die bekend was om zijn politiek gekleurde muurschilderingen. Frida zocht haar eigen identiteit als kunstenares en vond die in het uitbeelden van de tragiek van pijn en weerbaarheid, eigenschappen die ze heel goed kende en het Mexicaanse volk evenzeer. Haar werk is authentiek: het vertelde wat ze vanbinnen beleefde. In haar kunst drukte ze haar eigenheid uit. Zo komen we bij haar werk 'Roots' (1943) terecht.
.jpg "Frida Kahlo - Roots")
Het leven maakt deel uit van één stroom. Uit haar lichaam groeien wijnranken die gevoed worden door haar levenssap. De sterke ranken verrijken op hun beurt de dorre aarde. In die aarde, waarop ze ligt, groeit een kloof. Het is een betekenisvol werk met diepe symboliek: moederschap, groei, eenheid met de aarde, tragiek...
Een jaar voordat Frida overleed, werd haar rechterbeen geamputeerd. Ze leed aan een depressie en had angststoornissen. In 1954 overleed ze aan de gevolgen van een pneumonie. Frida Kahlo werd 47 jaar...
Van binnenuit
Waarom komt Frida Kahlo hier eigenlijk ter sprake? Welnu, omwille van de authenticiteit van haar werken. De kunstenares resoneert met wat ze op een doek tot leven brengt. Het is doorleefd en echt.
Daarmee komen we terug bij wat Jezus verlangt van zijn volgelingen. Daden die niet resoneren met wat je denkt en voelt, kunnen nooit geloofwaardig zijn. Geloven doe je dus als mens in je geheel: in je gedachten, woorden en daden. Daarom breidt Jezus ook regels en geboden uit. Hij verstrengt ze niet, maar verbindt ze met je intenties. Een daad op zich is slechts een uiterlijk gegeven. Dat volstaat niet om morele grenzen te trekken. Juist dat hebben de farizeeën zo vreselijk slecht begrepen. Zij herleiden geloven tot correct handelen, of nog juister: handelingen correct uitvoeren.
Jezus bevestigt wat destijds tegen het volk is gezegd: 'Pleeg geen moord.' (Matteüs 5, 21a) Daarna gaat Hij een stevige stap verder: 'Ieder die in woede tegen zijn broeder of zuster tekeergaat, zal zich moeten verantwoorden.' (Matteüs 5, 22a) Het volstaat niet om je handelen op orde te houden, ook je intenties en gedachten, die aan de grondslag liggen van je daden, moeten de Wet eer aandoen. Een daad is op zich niet juist of fout: er hangt een bedoeling aan vast, en die is mee bepalend.
Uitvegen
Ga dus weg van het altaar wanneer je met iemand een conflict hebt, en leg het geschil bij. Het zou verloren moeite zijn om God eer te brengen en om gunsten te vragen als je niet in vrede leeft met je naasten. (Matteüs 5, 24-25) Je zult God het meest eren door de minsten van de zijnen lief te hebben, door zijn Boodschap van Liefde voor te leven.
Laat je 'ja' een ja zijn en je 'nee' een nee. Zorg dat je recht in je schoenen staat. Hier vraagt Jezus veel van ons, misschien wel het allermoeilijkste van ons geloof: zijn wat je doet. De zuiverheid, die God eigen is, zelf verwezenlijken. Elke dag. Voordat we onze naasten dus haastig en geestdriftig beschimpen of beoordelen op fouten - zoals de farizeeën van toen en van nu zo kwistig doen - kunnen we maar beter voor onze eigen deur vegen, of misschien nog juister: onze eigen woning vanbinnen uitvegen. De lat ligt hoog. Gelukkig beseft Jezus ook dat we mensen zijn...